Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.3 trang 50 SGK Toán 10

Bài 7. Các khái niệm mở đầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh rằng tứ giác ABCDABCD là một hình bình hành khi và chỉ khi BC→=AD→\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AD}.

Lời giải

Nhận xét mở đầu. Theo SGK, hai vectơ bằng nhau khi và chỉ khi chúng *cùng hướng* và *cùng độ dài*. Ta sẽ dùng tính chất này để chứng minh hai chiều.

Với tứ giác ABCDABCD (các đỉnh ghi theo thứ tự), hai cạnh ADAD và BCBC là một cặp cạnh đối. Xét hai vectơ AD→\overrightarrow{AD} (đi từ AA đến DD) và BC→\overrightarrow{BC} (đi từ BB đến CC).

a) Chiều thuận: Nếu ABCDABCD là hình bình hành thì BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD}.

Vì ABCDABCD là hình bình hành nên hai cạnh đối ADAD và BCBC:

- song song với nhau: AD  ∥  BCAD\;\|\;BC;
- bằng nhau: AD=BCAD = BC, tức ∣AD→∣=∣BC→∣|\overrightarrow{AD}| = |\overrightarrow{BC}|.

Do ABCDABCD là hình bình hành (không tự cắt) với các đỉnh ghi theo thứ tự, hai điểm A, BA,\,B nằm cùng một phía nên khi đi A→DA\to D và B→CB\to C ta đi theo cùng một chiều. Vậy AD→\overrightarrow{AD} và BC→\overrightarrow{BC} cùng hướng.

Hai vectơ AD→, BC→\overrightarrow{AD},\ \overrightarrow{BC} cùng hướng và cùng độ dài nên BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD}. (đpcm)

b) Chiều đảo: Nếu BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD} thì ABCDABCD là hình bình hành.

Giả sử BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD}. Theo định nghĩa hai vectơ bằng nhau, suy ra:

- AD→\overrightarrow{AD} và BC→\overrightarrow{BC} cùng hướng ⇒\Rightarrow hai đường thẳng ADAD và BCBC song song, đồng thời thứ tự các đỉnh A,B,C,DA,B,C,D tạo thành tứ giác không tự cắt;
- ∣AD→∣=∣BC→∣⇒AD=BC|\overrightarrow{AD}| = |\overrightarrow{BC}| \Rightarrow AD = BC.

Như vậy tứ giác ABCDABCD có một cặp cạnh đối ADAD và BCBC vừa song song vừa bằng nhau. Theo dấu hiệu nhận biết hình bình hành, ABCDABCD là hình bình hành. (đpcm)

Kết luận. Từ a) và b), tứ giác ABCDABCD là hình bình hành *khi và chỉ khi* BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD}.

Kiểm tra lại bằng tọa độ. Lấy A(0;0), B(1;0), C(1;1), D(0;1)A(0;0),\,B(1;0),\,C(1;1),\,D(0;1) (hình bình hành). Khi đó BC→=C−B=(0;1)\overrightarrow{BC}=C-B=(0;1) và AD→=D−A=(0;1)\overrightarrow{AD}=D-A=(0;1), đúng là BC→=AD→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AD} — phù hợp với kết quả.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.