Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.9 trang 54 SGK Toán 10

Bài 8. Tổng và hiệu của hai vectơ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 4.19 biểu diễn hai lực F1→\overrightarrow{F_1}, F2→\overrightarrow{F_2} cùng tác động lên một vật, cho ∣F1→∣=3|\overrightarrow{F_1}| = 3 N, ∣F2→∣=2|\overrightarrow{F_2}| = 2 N. Tính độ lớn của hợp lực F1→+F2→\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 54 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.19: Hai lực cùng xuất phát từ một điểm. Lực F1→\overrightarrow{F_1} nằm theo phương ngang hướng sang phải; lực F2→\overrightarrow{F_2} hướng lên chếch sang trái. Góc giữa hai lực F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2} bằng 120∘120^\circ.

Lời giải

Dựng hợp lực theo quy tắc hình bình hành.

Từ điểm đặt chung, ta vẽ hình bình hành có hai cạnh là F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2}. Khi đó hợp lực F→=F1→+F2→\overrightarrow{F} = \overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2} chính là vectơ đường chéo xuất phát từ điểm đặt.

Gọi F1→=OA→\overrightarrow{F_1} = \overrightarrow{OA}, F2→=OB→\overrightarrow{F_2} = \overrightarrow{OB} và dựng hình bình hành OACBOACB. Theo quy tắc hình bình hành:
F1→+F2→=OC→.\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2} = \overrightarrow{OC}.

Tính độ lớn hợp lực.

Góc giữa hai vectơ F1→\overrightarrow{F_1} và F2→\overrightarrow{F_2} là 120∘120^\circ. Dùng công thức tính độ dài vectơ tổng (hệ quả của định lí côsin):
∣F1→+F2→∣2=∣F1→∣2+∣F2→∣2+2 ∣F1→∣ ∣F2→∣cos⁡120∘.|\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2}|^2 = |\overrightarrow{F_1}|^2 + |\overrightarrow{F_2}|^2 + 2\,|\overrightarrow{F_1}|\,|\overrightarrow{F_2}|\cos 120^\circ.

Thay số ∣F1→∣=3|\overrightarrow{F_1}| = 3, ∣F2→∣=2|\overrightarrow{F_2}| = 2 và cos⁡120∘=−12\cos 120^\circ = -\dfrac{1}{2}:
∣F1→+F2→∣2=32+22+2⋅3⋅2⋅(−12)=9+4−6=7.|\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2}|^2 = 3^2 + 2^2 + 2\cdot 3\cdot 2\cdot\left(-\frac{1}{2}\right) = 9 + 4 - 6 = 7.

Suy ra:
∣F1→+F2→∣=7≈2,65 (N).|\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2}| = \sqrt{7} \approx 2{,}65\ (\text{N}).

Kiểm tra: 9+4−6=7>09 + 4 - 6 = 7 > 0 và 7≈2,65\sqrt{7} \approx 2{,}65, nằm giữa ∣ ∣F1→∣−∣F2→∣ ∣=1|\,|\overrightarrow{F_1}| - |\overrightarrow{F_2}|\,| = 1 và ∣F1→∣+∣F2→∣=5|\overrightarrow{F_1}| + |\overrightarrow{F_2}| = 5, hợp lí.

Vậy độ lớn của hợp lực là 7≈2,65 N\sqrt{7} \approx 2{,}65\ \text{N}.

Đáp số

∣F1→+F2→∣=7≈2,65|\overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2}| = \sqrt{7} \approx 2{,}65 N

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.