Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.11 trang 16 SGK Toán 10

Bài 16. Hàm số bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Gọi (P)(P) là đồ thị hàm số bậc hai y=ax2+bx+cy = ax^2 + bx + c. Hãy xác định dấu của hệ số aa và biệt thức Δ\Delta, trong mỗi trường hợp sau:

a) (P)(P) nằm hoàn toàn phía trên trục hoành;

b) (P)(P) nằm hoàn toàn phía dưới trục hoành;

c) (P)(P) cắt trục hoành tại hai điểm phân biệt và có đỉnh nằm phía dưới trục hoành;

d) (P)(P) tiếp xúc với trục hoành và nằm phía trên trục hoành.

Lời giải

Nhắc lại. Với parabol (P):y=ax2+bx+c(P): y = ax^2 + bx + c (a≠0)(a \neq 0) và Δ=b2−4ac\Delta = b^2 - 4ac:

- Dấu của aa cho biết bề lõm: a>0a > 0 thì (P)(P) quay bề lõm lên trên (có điểm thấp nhất là đỉnh); a<0a < 0 thì (P)(P) quay bề lõm xuống dưới (có điểm cao nhất là đỉnh).
- Dấu của Δ\Delta cho biết số giao điểm với trục hoành: Δ>0\Delta > 0 cắt tại hai điểm phân biệt; Δ=0\Delta = 0 tiếp xúc (một điểm chung, chính là đỉnh); Δ<0\Delta < 0 không có điểm chung.

a) (P)(P) nằm hoàn toàn phía trên trục hoành.

Vì (P)(P) ở phía trên trục hoành nên bề lõm quay lên ⇒a>0\Rightarrow a > 0. Vì (P)(P) không chạm trục hoành nên không có giao điểm ⇒Δ<0\Rightarrow \Delta < 0.

Vậy a>0a > 0 và Δ<0\Delta < 0.

b) (P)(P) nằm hoàn toàn phía dưới trục hoành.

Vì (P)(P) ở phía dưới trục hoành nên bề lõm quay xuống ⇒a<0\Rightarrow a < 0. Vì (P)(P) không chạm trục hoành nên không có giao điểm ⇒Δ<0\Rightarrow \Delta < 0.

Vậy a<0a < 0 và Δ<0\Delta < 0.

c) (P)(P) cắt trục hoành tại hai điểm phân biệt và có đỉnh nằm phía dưới trục hoành.

Vì (P)(P) cắt trục hoành tại hai điểm phân biệt ⇒Δ>0\Rightarrow \Delta > 0. Đỉnh nằm dưới trục hoành mà hai nhánh lại vươn lên cắt trục hoành, nên đỉnh là điểm thấp nhất, bề lõm quay lên ⇒a>0\Rightarrow a > 0.

Vậy a>0a > 0 và Δ>0\Delta > 0.

d) (P)(P) tiếp xúc với trục hoành và nằm phía trên trục hoành.

Vì (P)(P) tiếp xúc với trục hoành (chỉ có một điểm chung) ⇒Δ=0\Rightarrow \Delta = 0. Vì (P)(P) nằm phía trên trục hoành nên bề lõm quay lên ⇒a>0\Rightarrow a > 0.

Vậy a>0a > 0 và Δ=0\Delta = 0.

Đáp số

a>0a > 0 và Δ<0\Delta < 0a<0a < 0 và Δ<0\Delta < 0a>0a > 0 và Δ>0\Delta > 0a>0a > 0 và Δ=0\Delta = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.