Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 2 trang 46 SGK Toán 10

Phương trình đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường tròn (C)(C): (x−1)2+(y−2)2=25(x-1)^2+(y-2)^2=25 và điểm M(4;−2)M(4;-2).

a) Chứng minh điểm M(4;−2)M(4;-2) thuộc đường tròn (C)(C).

b) Xác định tâm và bán kính của (C)(C).

c) Gọi Δ\Delta là tiếp tuyến của (C)(C) tại MM. Hãy chỉ ra một vectơ pháp tuyến của đường thẳng Δ\Delta (H.7.16). Từ đó, viết phương trình đường thẳng Δ\Delta.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 46 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.16: Đường tròn (C)(C) tâm II. Một đường thẳng Δ\Delta tiếp xúc với đường tròn tại điểm MM nằm trên đường tròn. Đoạn nối tâm II với MM (bán kính) vuông góc với tiếp tuyến Δ\Delta tại MM (có kí hiệu góc vuông tại MM).

Lời giải

a) Chứng minh điểm M(4;−2)M(4;-2) thuộc đường tròn (C)(C).

Thay toạ độ điểm M(4;−2)M(4;-2) vào vế trái của phương trình (C)(C):
(4−1)2+(−2−2)2=32+(−4)2=9+16=25.(4-1)^2+(-2-2)^2=3^2+(-4)^2=9+16=25.
Giá trị này đúng bằng vế phải (=25=25), nên toạ độ của MM thoả mãn phương trình đường tròn. Vậy điểm M(4;−2)M(4;-2) thuộc đường tròn (C)(C) (đpcm).

b) Xác định tâm và bán kính của (C)(C).

Phương trình (C):(x−1)2+(y−2)2=25(C):(x-1)^2+(y-2)^2=25 có dạng (x−a)2+(y−b)2=R2(x-a)^2+(y-b)^2=R^2 với a=1, b=2, R2=25a=1,\ b=2,\ R^2=25.

Do đó đường tròn (C)(C) có tâm I(1;2)I(1;2) và bán kính R=25=5R=\sqrt{25}=5.

c) Viết phương trình tiếp tuyến Δ\Delta của (C)(C) tại MM.

Theo hình 7.16, tiếp tuyến Δ\Delta tại MM vuông góc với bán kính IMIM tại tiếp điểm MM. Vì vậy vectơ IM⃗\vec{IM} là một vectơ pháp tuyến của Δ\Delta.

Ta có:
IM⃗=(4−1; −2−2)=(3; −4).\vec{IM}=(4-1;\,-2-2)=(3;\,-4).
Vậy Δ\Delta nhận n⃗=IM⃗=(3;−4)\vec{n}=\vec{IM}=(3;-4) làm một vectơ pháp tuyến.

Đường thẳng Δ\Delta đi qua M(4;−2)M(4;-2) và có vectơ pháp tuyến n⃗=(3;−4)\vec{n}=(3;-4) nên có phương trình:
3(x−4)−4(y+2)=03(x-4)-4(y+2)=0
3x−12−4y−8=03x-12-4y-8=0
3x−4y−20=0.3x-4y-20=0.

Kiểm tra: Khoảng cách từ tâm I(1;2)I(1;2) đến Δ\Delta là d(I,Δ)=∣3⋅1−4⋅2−20∣32+(−4)2=∣3−8−20∣5=255=5=Rd(I,\Delta)=\dfrac{|3\cdot1-4\cdot2-20|}{\sqrt{3^2+(-4)^2}}=\dfrac{|3-8-20|}{5}=\dfrac{25}{5}=5=R. Đúng là tiếp tuyến.

Đáp số

đpcmTâm I(1;2)I(1;2), bán kính R=5R=5n⃗=(3;−4)\vec{n}=(3;-4); Δ:3x−4y−20=0\Delta: 3x-4y-20=0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.