Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.18 trang 47 SGK Toán 10

Bài 21. Đường tròn trong mặt phẳng tọa độ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chuyển động của một vật thể trong khoảng thời gian 180 phút được thể hiện trong mặt phẳng toạ độ. Theo đó, tại thời điểm tt (0≤t≤1800 \le t \le 180) vật thể ở vị trí có toạ độ (2+sin⁡t∘;4+cos⁡t∘)(2 + \sin t^\circ; 4 + \cos t^\circ).

a) Tìm vị trí ban đầu và vị trí kết thúc của vật thể.

b) Tìm quỹ đạo chuyển động của vật thể.

Lời giải

a) Vị trí ban đầu và vị trí kết thúc

Gọi M(t)M(t) là vị trí của vật thể tại thời điểm tt, với toạ độ (2+sin⁡t∘; 4+cos⁡t∘)\left(2+\sin t^\circ;\ 4+\cos t^\circ\right).

- Vị trí ban đầu ứng với t=0t=0:
x=2+sin⁡0∘=2+0=2,y=4+cos⁡0∘=4+1=5.x=2+\sin 0^\circ=2+0=2,\qquad y=4+\cos 0^\circ=4+1=5.
Vậy vị trí ban đầu là A(2; 5)A(2;\,5).

- Vị trí kết thúc ứng với t=180t=180:
x=2+sin⁡180∘=2+0=2,y=4+cos⁡180∘=4+(−1)=3.x=2+\sin 180^\circ=2+0=2,\qquad y=4+\cos 180^\circ=4+(-1)=3.
Vậy vị trí kết thúc là B(2; 3)B(2;\,3).

b) Quỹ đạo chuyển động

Gọi (x; y)(x;\,y) là toạ độ của vật thể tại thời điểm tt:
{x=2+sin⁡t∘y=4+cos⁡t∘⟹{sin⁡t∘=x−2cos⁡t∘=y−4\begin{cases} x=2+\sin t^\circ \\ y=4+\cos t^\circ \end{cases}\Longrightarrow \begin{cases} \sin t^\circ=x-2 \\ \cos t^\circ=y-4 \end{cases}

Do sin⁡2t∘+cos⁡2t∘=1\sin^2 t^\circ+\cos^2 t^\circ=1 nên
(x−2)2+(y−4)2=1.(x-2)^2+(y-4)^2=1.

Đây là phương trình đường tròn tâm I(2; 4)I(2;\,4), bán kính R=1R=1.

Mặt khác, vì 0≤t≤1800\le t\le 180 nên sin⁡t∘≥0\sin t^\circ\ge 0, tức là x−2≥0x-2\ge 0 hay x≥2x\ge 2. Do đó vật thể chỉ chuyển động trên nửa đường tròn nằm bên phải (ứng với x≥2x\ge 2) của đường tròn tâm I(2; 4)I(2;\,4), bán kính R=1R=1, đi từ điểm A(2; 5)A(2;\,5) đến điểm B(2; 3)B(2;\,3).

Vậy quỹ đạo chuyển động là nửa đường tròn (x−2)2+(y−4)2=1(x-2)^2+(y-4)^2=1 với x≥2x\ge 2.

Đáp số

Vị trí ban đầu A(2;5)A(2;5); vị trí kết thúc B(2;3)B(2;3)Nửa đường tròn (x−2)2+(y−4)2=1(x-2)^2+(y-4)^2=1 với x≥2x\ge 2 (tâm I(2;4)I(2;4), bán kính R=1R=1), đi từ A(2;5)A(2;5) đến B(2;3)B(2;3)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.