Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 1 trang 48 SGK Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đính hai đầu của một sợi dây không đàn hồi vào hai vị trí cố định F1,F2F_1, F_2 trên một mặt bàn (độ dài sợi dây lớn hơn khoảng cách giữa hai điểm F1,F2F_1, F_2). Kéo căng sợi dây tại một điểm MM bởi một đầu bút dạ (hoặc phấn). Di chuyển đầu bút dạ để nó vẽ trên mặt bàn một đường khép kín (H.7.18).

a) Đường vừa nhận được có liên hệ với hình ảnh nào ở Hình 7.17?

b) Trong quá trình đầu bút di chuyển để vẽ nên đường nói trên, tổng các khoảng cách từ nó tới các vị trí F1,F2F_1, F_2 có thay đổi không? Vì sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 48 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.18 mô tả cách vẽ một đường elip trên mặt bàn: hai điểm F1F_1 và F2F_2 được ghim cố định trên mặt bàn (cách nhau một khoảng nhỏ). Một sợi dây không đàn hồi được buộc cố định hai đầu vào F1F_1 và F2F_2, có độ dài lớn hơn khoảng cách F1F2F_1F_2. Người vẽ dùng đầu bút dạ móc vào sợi dây, kéo căng dây tại điểm MM rồi di chuyển đầu bút sao cho dây luôn căng; đầu bút vạch nên một đường cong khép kín màu đỏ bao quanh cả hai điểm F1,F2F_1, F_2. Do dây không đàn hồi nên trong suốt quá trình vẽ, tổng hai đoạn MF1+MF2MF_1 + MF_2 luôn bằng độ dài sợi dây, tức là một hằng số không đổi. Để đối chiếu cho ý a), Hình 7.17 gồm ba ảnh thực tế:

a) các tia nước phun lên từ đài phun nước, mỗi tia uốn thành đường cong (dạng parabol);

b) một bàn bi-a có mặt bàn hình elip (bầu dục) với một lỗ thu bi;

c) tháp giải nhiệt của nhà máy có thân thắt lại ở giữa (mặt cắt dạng hypebol). Đường cong khép kín vẽ được ở Hình 7.18 có dạng elip, ứng với hình ảnh mặt bàn bi-a hình elip ở ảnh b) của Hình 7.17.

Lời giải

a) Khi kéo căng sợi dây và di chuyển đầu bút dạ (điểm MM) sao cho dây luôn căng, đầu bút vạch nên một đường cong khép kín bao quanh hai điểm F1,F2F_1, F_2. Đường cong này có dạng đường elip (hình bầu dục).

Đối chiếu với Hình 7.17, đường vừa nhận được có liên hệ với hình ảnh mặt bàn bi-a hình elip ở ảnh b) (chiếc bàn bi-a có mặt bàn hình bầu dục).

b) Trong quá trình đầu bút di chuyển để vẽ nên đường nói trên, tổng các khoảng cách từ nó tới hai vị trí F1,F2F_1, F_2 không thay đổi (luôn là một hằng số).

*Giải thích:* Hai đầu sợi dây được đính cố định vào F1F_1 và F2F_2, còn đầu bút móc vào sợi dây tại điểm MM và luôn kéo căng dây. Khi đó sợi dây gồm hai đoạn MF1MF_1 và MF2MF_2, nên:
MF1+MF2=độ dài sợi dây.MF_1 + MF_2 = \text{độ dài sợi dây}.
Vì sợi dây không đàn hồi nên độ dài của nó không đổi trong suốt quá trình vẽ. Do đó tổng MF1+MF2MF_1 + MF_2 luôn bằng độ dài sợi dây, tức là một hằng số không đổi.

Đáp số

Đường elip, ứng với hình ảnh mặt bàn bi-a hình elip ở ảnh b) của Hình 7.17Không thay đổi; vì MF1+MF2MF_1+MF_2 luôn bằng độ dài sợi dây không đàn hồi nên là hằng số

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.