Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 49 SGK Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tại sao trong định nghĩa elip cần điều kiện a>ca > c?

Lời giải

Theo định nghĩa, elip là tập hợp các điểm MM sao cho MF1+MF2=2aMF_1 + MF_2 = 2a, trong đó hai tiêu điểm F1, F2F_1,\ F_2 cố định với F1F2=2cF_1F_2 = 2c và aa là số cho trước (a>0a > 0).

a) Dùng bất đẳng thức tam giác.

Với điểm MM không nằm trên đường thẳng F1F2F_1F_2, ba điểm M, F1, F2M,\ F_1,\ F_2 tạo thành một tam giác. Theo bất đẳng thức tam giác, tổng hai cạnh luôn lớn hơn cạnh còn lại:
MF1+MF2>F1F2.MF_1 + MF_2 > F_1F_2.
Mà MF1+MF2=2aMF_1 + MF_2 = 2a và F1F2=2cF_1F_2 = 2c, nên:
2a>2c ⇒ a>c.2a > 2c \ \Rightarrow\ a > c.

Vậy muốn tồn tại những điểm MM tạo thành đường elip (không thẳng hàng với hai tiêu điểm) thì bắt buộc phải có a>ca > c.

b) Xét các trường hợp còn lại để thấy điều kiện là cần thiết.

- Nếu a=ca = c: khi đó MF1+MF2=F1F2MF_1 + MF_2 = F_1F_2, tức dấu bằng của bất đẳng thức tam giác xảy ra, nên MM chỉ nằm trên đoạn thẳng F1F2F_1F_2. Tập hợp thu được là đoạn thẳng F1F2F_1F_2, không phải một đường elip.
- Nếu a<ca < c: khi đó MF1+MF2=2a<2c=F1F2MF_1 + MF_2 = 2a < 2c = F_1F_2, mâu thuẫn với bất đẳng thức tam giác (tổng hai cạnh không thể nhỏ hơn cạnh thứ ba). Do đó không có điểm MM nào thỏa mãn, tập hợp là rỗng.

Kết luận: Điều kiện a>ca > c bảo đảm luôn tồn tại các điểm MM không thẳng hàng với F1,F2F_1, F_2, nhờ đó tập hợp các điểm MM mới tạo thành một đường elip đúng nghĩa.

Đáp số

Vì MF1+MF2>F1F2MF_1+MF_2>F_1F_2 (bất đẳng thức tam giác), tức 2a>2c2a>2c nên a>ca>c; nếu a=ca=c chỉ được đoạn thẳng, nếu a<ca<c thì vô nghiệm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.