Giải Bài 7.24 trang 56 SGK Toán 10
Đề bài
Có hai trạm phát tín hiệu vô tuyến đặt tại hai vị trí , cách nhau 300 km. Tại cùng một thời điểm, hai trạm cùng phát tín hiệu với vận tốc 292 000 km/s để một tàu thuỷ thu và đo độ lệch thời gian. Tín hiệu từ đến sớm hơn tín hiệu từ là 0,0005 s. Từ thông tin trên, ta có thể xác định được tàu thuỷ thuộc đường hypebol nào? Viết phương trình chính tắc của hypebol đó theo đơn vị kilômét.
Lời giải
Thiết lập bài toán.
Gọi là vị trí tàu thuỷ. Tín hiệu từ đến tàu sớm hơn tín hiệu từ là s, nghĩa là quãng đường từ đến tàu dài hơn quãng đường từ đến tàu. Vì hai tín hiệu truyền cùng vận tốc km/s, hiệu hai khoảng cách là:
Như vậy km không đổi (và dương, nhỏ hơn km), nên tàu thuỷ nằm trên một hypebol nhận , làm hai tiêu điểm. (Vì tín hiệu từ đến sớm hơn nên tàu ở gần hơn, tức thuộc nhánh gần .)
Viết phương trình chính tắc.
Chọn hệ trục toạ độ sao cho hai tiêu điểm là , nằm trên trục , đối xứng qua gốc . Khi đó hypebol có phương trình chính tắc:
- Hiệu khoảng cách:
- Khoảng cách hai tiêu điểm:
- Suy ra
Kết luận. Phương trình chính tắc của hypebol (đơn vị kilômét) là:
Kiểm tra lại. (thoả điều kiện hypebol), và . Hiệu khoảng cách km đúng bằng . Đáp số hợp lí.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.