Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 67 SGK Toán 10

Bài 11. Tích vô hướng của hai vecto   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi nào thì (u⃗⋅v⃗)2=u⃗2⋅v⃗2(\vec{u} \cdot \vec{v})^2 = \vec{u}^2 \cdot \vec{v}^2 ?

Lời giải

Gọi φ\varphi là góc giữa hai vectơ u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v}.

Theo định nghĩa tích vô hướng:
u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣ ∣v⃗∣cos⁡φ\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}|\,|\vec{v}|\cos\varphi
nên
(u⃗⋅v⃗)2=∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2cos⁡2φ.(\vec{u} \cdot \vec{v})^2 = |\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2\cos^2\varphi.

Mặt khác, theo tính chất bình phương vô hướng:
u⃗2=∣u⃗∣2,v⃗2=∣v⃗∣2,\vec{u}^2 = |\vec{u}|^2,\qquad \vec{v}^2 = |\vec{v}|^2,
nên
u⃗2⋅v⃗2=∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2.\vec{u}^2 \cdot \vec{v}^2 = |\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2.

Do đó đẳng thức (u⃗⋅v⃗)2=u⃗2⋅v⃗2(\vec{u} \cdot \vec{v})^2 = \vec{u}^2 \cdot \vec{v}^2 trở thành:
∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2cos⁡2φ=∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2.|\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2\cos^2\varphi = |\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2.

Trường hợp 1: Nếu u⃗=0⃗\vec{u} = \vec{0} hoặc v⃗=0⃗\vec{v} = \vec{0} thì cả hai vế đều bằng 00, đẳng thức luôn đúng.

Trường hợp 2: Nếu u⃗≠0⃗\vec{u} \neq \vec{0} và v⃗≠0⃗\vec{v} \neq \vec{0} thì ∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2≠0|\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2 \neq 0, chia hai vế cho ∣u⃗∣2 ∣v⃗∣2|\vec{u}|^2\,|\vec{v}|^2 ta được:
cos⁡2φ=1  ⇔  cos⁡φ=±1  ⇔  φ=0∘ hoặc φ=180∘.\cos^2\varphi = 1 \;\Leftrightarrow\; \cos\varphi = \pm 1 \;\Leftrightarrow\; \varphi = 0^\circ \text{ hoặc } \varphi = 180^\circ.

Tức là hai vectơ u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng phương (cùng hướng khi φ=0∘\varphi = 0^\circ, ngược hướng khi φ=180∘\varphi = 180^\circ).

Kết luận: Đẳng thức (u⃗⋅v⃗)2=u⃗2⋅v⃗2(\vec{u} \cdot \vec{v})^2 = \vec{u}^2 \cdot \vec{v}^2 xảy ra khi và chỉ khi hai vectơ u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng phương (coi vectơ 0⃗\vec{0} cùng phương với mọi vectơ).

Đáp số

Khi hai vectơ u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng phương (φ=0∘\varphi = 0^\circ hoặc φ=180∘\varphi = 180^\circ), kể cả khi có vectơ bằng 0⃗\vec{0}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.