Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Luyện tập 3 trang 76 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm

Đề bài

Đánh giá sai số tương đối của khối lượng bao gạo được đóng gói theo hai dây chuyền A, B ở Ví dụ 2 và HĐ4. Dựa trên tiêu chí này, dây chuyền nào tốt hơn?

Lời giải

Nhắc lại công thức. *Sai số tương đối* của một mẫu số liệu được tính bằng tỉ số giữa độ lệch chuẩn ss (đại lượng đo độ phân tán của các giá trị quanh số trung bình) và số trung bình xˉ\bar{x}:
δ=sxˉ.\delta=\frac{s}{\bar{x}}.
Dây chuyền nào có sai số tương đối δ\delta nhỏ hơn thì khối lượng các bao gạo càng đồng đều, tức là dây chuyền đó đóng gói ổn định hơn (tốt hơn).

a) Lấy lại kết quả đã tính ở Ví dụ 2 và HĐ4.

Các bao gạo được đóng gói với khối lượng danh định 55 kg. Từ hai phần trước ta có:

- Dây chuyền A (Ví dụ 2): số trung bình xˉA=5\bar{x}_A=5 (kg), độ lệch chuẩn sA≈0,078s_A\approx 0{,}078 (kg).
- Dây chuyền B (HĐ4): số trung bình xˉB=5\bar{x}_B=5 (kg), độ lệch chuẩn sB≈0,129s_B\approx 0{,}129 (kg).

b) Tính sai số tương đối của mỗi dây chuyền.

- Dây chuyền A:
δA=sAxˉA≈0,0785≈0,0156=1,56%.\delta_A=\frac{s_A}{\bar{x}_A}\approx\frac{0{,}078}{5}\approx 0{,}0156=1{,}56\%.
- Dây chuyền B:
δB=sBxˉB≈0,1295≈0,0258=2,58%.\delta_B=\frac{s_B}{\bar{x}_B}\approx\frac{0{,}129}{5}\approx 0{,}0258=2{,}58\%.

c) So sánh và kết luận.

Vì xˉA=xˉB=5\bar{x}_A=\bar{x}_B=5 kg (cùng khối lượng trung bình) nên ta so sánh trực tiếp sai số tương đối. Do
δA≈1,56%<δB≈2,58%\delta_A\approx 1{,}56\% < \delta_B\approx 2{,}58\%
nên khối lượng các bao gạo do dây chuyền A đóng gói ít sai lệch tương đối hơn, tức là đồng đều hơn so với dây chuyền B.

Vậy dây chuyền A tốt hơn.

Đáp số

Dây chuyền A: δA≈1,56%\delta_A\approx 1,56\%Dây chuyền B: δB≈2,58%\delta_B\approx 2,58\%Dây chuyền A tốt hơn (sai số tương đối nhỏ hơn)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.