Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.5 trang 77 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

An và Bình cùng tính chu vi của hình tròn bán kính 2 cm với hai kết quả như sau:

Kết quả của An: S1=2πR≈2⋅3,14⋅2=12,56S_1 = 2\pi R \approx 2 \cdot 3,14 \cdot 2 = 12,56 cm;

Kết quả của Bình: S2=2πR≈2⋅3,1⋅2=12,4S_2 = 2\pi R \approx 2 \cdot 3,1 \cdot 2 = 12,4 cm.

Hỏi:

a) Hai giá trị tính được có phải là các số gần đúng không?

b) Giá trị nào chính xác hơn?

Lời giải

a) Chu vi chính xác của hình tròn bán kính R=2R = 2 cm là
C=2πR=2π⋅2=4π (cm).C = 2\pi R = 2\pi \cdot 2 = 4\pi \text{ (cm)}.
Vì π\pi là một số vô tỉ (viết dưới dạng thập phân là vô hạn không tuần hoàn, π=3,14159265…\pi = 3,14159265\ldots) nên không thể viết được giá trị đúng của C=4πC = 4\pi dưới dạng số thập phân hữu hạn.

Khi tính, An lấy π≈3,14\pi \approx 3,14 và Bình lấy π≈3,1\pi \approx 3,1, tức là cả hai đều thay π\pi bằng một giá trị xấp xỉ. Do đó hai kết quả
C1≈12,56 cm,C2≈12,4 cmC_1 \approx 12,56 \text{ cm}, \qquad C_2 \approx 12,4 \text{ cm}
đều là các số gần đúng của chu vi C=4πC = 4\pi cm.

b) Ta so sánh sai số tuyệt đối của mỗi kết quả so với giá trị đúng C=4π≈12,566…C = 4\pi \approx 12,566\ldots cm.

- Sai số của An:   Δ1=∣4π−12,56∣≈∣12,566−12,56∣≈0,006 (cm).\;\Delta_1 = |4\pi - 12,56| \approx |12,566 - 12,56| \approx 0,006 \text{ (cm)}.
- Sai số của Bình:   Δ2=∣4π−12,4∣≈∣12,566−12,4∣≈0,166 (cm).\;\Delta_2 = |4\pi - 12,4| \approx |12,566 - 12,4| \approx 0,166 \text{ (cm)}.

Vì Δ1<Δ2\Delta_1 < \Delta_2 nên kết quả của An chính xác hơn.

*Có thể giải thích ngắn gọn:* An lấy π≈3,14\pi \approx 3,14 gần với giá trị thật π=3,14159…\pi = 3,14159\ldots hơn so với giá trị 3,13,1 mà Bình dùng, nên kết quả của An gần với chu vi thật hơn, tức là chính xác hơn.

Đáp số

Cả hai đều là số gần đúng (vì π\pi là số vô tỉ, chỉ lấy giá trị xấp xỉ)Kết quả của An (12,5612,56 cm) chính xác hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.