Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.9 trang 83 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

Số lượng học sinh giỏi Quốc gia năm học 2018 – 2019 của 10 trường Trung học phổ thông được cho như sau:

0 0 4 0 0 0 10 0 6 0.

a) Tìm số trung bình, mốt, các tứ phân vị của mẫu số liệu trên.

b) Giải thích tại sao tứ phân vị thứ nhất và trung vị trùng nhau.

Lời giải

a) Số trung bình, mốt, các tứ phân vị

Sắp xếp mẫu số liệu theo thứ tự không giảm:

0 0 0 0 0 0 0 4 6 100\ 0\ 0\ 0\ 0\ 0\ 0\ 4\ 6\ 10

*Số trung bình:*

xˉ=0+0+4+0+0+0+10+0+6+010=2010=2.\bar{x}=\frac{0+0+4+0+0+0+10+0+6+0}{10}=\frac{20}{10}=2.

*Mốt:* Giá trị 00 xuất hiện nhiều nhất (7 lần), nên mốt là Mo=0M_o=0.

*Các tứ phân vị:* Cỡ mẫu n=10n=10 là số chẵn.

- Trung vị (tứ phân vị thứ hai) là trung bình cộng của hai giá trị chính giữa, tức giá trị thứ 5 và thứ 6:

Q2=0+02=0.Q_2=\frac{0+0}{2}=0.

- Tứ phân vị thứ nhất Q1Q_1 là trung vị của nửa số liệu bên trái Q2Q_2 (gồm 5 giá trị đầu): 0 0 0 0 00\ 0\ 0\ 0\ 0. Giá trị chính giữa là giá trị thứ 3:

Q1=0.Q_1=0.

- Tứ phân vị thứ ba Q3Q_3 là trung vị của nửa số liệu bên phải Q2Q_2 (gồm 5 giá trị cuối): 0 0 4 6 100\ 0\ 4\ 6\ 10. Giá trị chính giữa là giá trị thứ 3:

Q3=4.Q_3=4.

Vậy xˉ=2\bar{x}=2, Mo=0M_o=0, Q1=0Q_1=0, Q2=0Q_2=0, Q3=4Q_3=4.

b) Giải thích vì sao Q1Q_1 và trung vị trùng nhau

Trong mẫu số liệu có tới 7 giá trị bằng 00, chiếm quá nửa số liệu. Do đó:

- Hai giá trị chính giữa (thứ 5 và thứ 6) đều bằng 00, nên trung vị Q2=0Q_2=0.
- Nửa số liệu bên trái Q2Q_2 gồm 5 giá trị đầu đều bằng 00, nên tứ phân vị thứ nhất Q1=0Q_1=0.

Vì số giá trị 00 nhiều đến mức cả vị trí của trung vị lẫn vị trí của tứ phân vị thứ nhất đều rơi vào các giá trị 00, nên Q1Q_1 và trung vị trùng nhau: Q1=Q2=0Q_1=Q_2=0.

Đáp số

xˉ=2\bar{x}=2; Mo=0M_o=0; Q1=0Q_1=0; Q2=0Q_2=0; Q3=4Q_3=4Vì có 7 giá trị bằng 0 (quá nửa mẫu) nên cả Q1Q_1 và trung vị đều bằng 0, do đó trùng nhau

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.