Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.10 trang 83 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bảng sau đây cho biết số chỗ ngồi của một số sân vận động được sử dụng trong Giải Bóng đá Vô địch Quốc gia Việt Nam năm 2018 (số liệu gần đúng).

| Sân vận động | Cẩm Phả | Thiên Trường | Hàng Đẫy | Thanh Hoá | Mỹ Đình |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Số chỗ ngồi | 20 120 | 21 315 | 23 405 | 20 120 | 37 546 |

(Theo vov.vn)

Các giá trị số trung bình, trung vị, mốt bị ảnh hưởng thế nào nếu bỏ đi số liệu chỗ ngồi của Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 83 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng số liệu: Cẩm Phả 20 120; Thiên Trường 21 315; Hàng Đẫy 23 405; Thanh Hoá 20 120; Mỹ Đình 37 546.

Lời giải

Bước 1. Các số đặc trưng khi có đủ 5 sân vận động.

Mẫu số liệu (số chỗ ngồi): 20 120; 21 315; 23 405; 20 120; 37 54620\,120;\ 21\,315;\ 23\,405;\ 20\,120;\ 37\,546.

*Số trung bình:*
xˉ=20 120+21 315+23 405+20 120+37 5465=122 5065=24 501,2.\bar{x}=\frac{20\,120+21\,315+23\,405+20\,120+37\,546}{5}=\frac{122\,506}{5}=24\,501{,}2.

*Trung vị:* Sắp xếp mẫu số liệu theo thứ tự không giảm:
20 120; 20 120; 21 315; 23 405; 37 546.20\,120;\ 20\,120;\ 21\,315;\ 23\,405;\ 37\,546.
Vì n=5n=5 là số lẻ nên trung vị là giá trị chính giữa (giá trị thứ ba): Me=21 315M_e=21\,315.

*Mốt:* Giá trị 20 12020\,120 xuất hiện 2 lần, nhiều hơn các giá trị còn lại, nên Mo=20 120M_o=20\,120.

Bước 2. Các số đặc trưng sau khi bỏ số liệu của sân Mỹ Đình (37 54637\,546).

Mẫu số liệu còn lại: 20 120; 21 315; 23 405; 20 12020\,120;\ 21\,315;\ 23\,405;\ 20\,120.

*Số trung bình:*
xˉ′=20 120+21 315+23 405+20 1204=84 9604=21 240.\bar{x}'=\frac{20\,120+21\,315+23\,405+20\,120}{4}=\frac{84\,960}{4}=21\,240.

*Trung vị:* Sắp xếp theo thứ tự không giảm:
20 120; 20 120; 21 315; 23 405.20\,120;\ 20\,120;\ 21\,315;\ 23\,405.
Vì n=4n=4 là số chẵn nên trung vị là trung bình cộng của hai giá trị chính giữa (giá trị thứ hai và thứ ba):
Me′=20 120+21 3152=41 4352=20 717,5.M_e'=\frac{20\,120+21\,315}{2}=\frac{41\,435}{2}=20\,717{,}5.

*Mốt:* Giá trị 20 12020\,120 vẫn xuất hiện 2 lần (nhiều nhất) nên Mo′=20 120M_o'=20\,120.

Bước 3. Nhận xét về sự ảnh hưởng.

- Số trung bình giảm mạnh: từ 24 501,224\,501{,}2 xuống 21 24021\,240 (giảm 3 261,23\,261{,}2).
- Trung vị giảm nhẹ: từ 21 31521\,315 xuống 20 717,520\,717{,}5 (giảm 597,5597{,}5).
- Mốt không thay đổi, vẫn bằng 20 12020\,120.

Kết luận: Số chỗ ngồi của sân Mỹ Đình (37 54637\,546) là một giá trị bất thường (lớn hơn hẳn các giá trị còn lại). Khi bỏ giá trị này, số trung bình bị ảnh hưởng nhiều nhất, trung vị thay đổi ít, còn mốt không bị ảnh hưởng. Điều đó cho thấy số trung bình rất nhạy cảm với giá trị bất thường, trong khi trung vị và mốt ổn định hơn.

Đáp số

Trước khi bỏ: xˉ=24 501,2\bar{x}=24\,501{,}2; Me=21 315M_e=21\,315; Mo=20 120M_o=20\,120. Sau khi bỏ Mỹ Đình: xˉ′=21 240\bar{x}'=21\,240; Me′=20 717,5M_e'=20\,717{,}5; Mo′=20 120M_o'=20\,120. Số trung bình giảm mạnh nhất, trung vị giảm nhẹ, mốt không đổi.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.