Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 1 trang 93 SGK Toán 10

Ước tính số cá thể trong một quần thể   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ước tính số hạt lạc trong một hộp

Chuẩn bị:
– Cốc;
– Giấy, bút;
– Một túi lạc.

Tiến hành
Bước 1. Lấy ra 1 cốc lạc từ trong túi, đếm số lượng và đánh dấu từng hạt lạc.
Bước 2. Đổ lạc đã được đánh dấu vào lại trong túi và xáo trộn đều.
Bước 3. Lấy ra nửa cốc lạc, đếm tổng số hạt lạc và số hạt lạc có đánh dấu trong cốc.
Gọi NN là tổng số hạt lạc trong túi ban đầu. Hãy dùng kết quả đếm được ở bước 3 để ước tính NN.

Lời giải

Phương pháp đánh dấu – bắt lại. Sau khi đánh dấu một số hạt lạc rồi đổ lại túi và xáo đều, các hạt có đánh dấu được trộn đồng đều. Do đó khi lấy ra một phần lạc bất kì (nửa cốc), tỉ lệ hạt có đánh dấu trong phần lấy ra xấp xỉ bằng tỉ lệ hạt có đánh dấu trong cả túi.

Kí hiệu các số đếm được.
- MM: số hạt đã đánh dấu ở Bước 1 (số hạt trong 1 cốc, đếm được).
- Ở Bước 3: nn là tổng số hạt lấy ra (nửa cốc), kk là số hạt có đánh dấu trong đó (k≥1k \ge 1).

Lập tỉ lệ. Tỉ lệ hạt đánh dấu trong phần lấy ra là kn\dfrac{k}{n}; tỉ lệ hạt đánh dấu trong cả túi là MN\dfrac{M}{N}. Vì lạc đã xáo đều:
MN≈kn.\frac{M}{N} \approx \frac{k}{n}.

Giải ra NN:
N≈M⋅nk.N \approx \frac{M \cdot n}{k}.

Vậy NN (số hạt lạc trong túi ban đầu) ≈\approx (số hạt đánh dấu) ×\times (tổng số hạt lấy ra ở Bước 3) chia cho (số hạt đánh dấu lấy ra ở Bước 3).

Kiểm tra bằng ví dụ số. Giả sử M=50M = 50, ở Bước 3 lấy n=80n = 80 hạt có k=10k = 10 hạt đánh dấu. Khi đó N≈50⋅8010=400N \approx \dfrac{50 \cdot 80}{10} = 400 hạt. Tỉ lệ mẫu 1080=0,125\dfrac{10}{80} = 0{,}125 bằng tỉ lệ cả túi 50400=0,125\dfrac{50}{400} = 0{,}125 — hợp lí.

Đáp số

N≈M⋅nkN \approx \dfrac{M\cdot n}{k} (với MM là số hạt đánh dấu, nn là tổng số hạt lấy ở Bước 3, kk là số hạt đánh dấu lấy ở Bước 3)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.