Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 3 trang 95 SGK Toán 10

2. Thuế thu nhập cá nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thuế suất biểu luỹ tiến từng phần được phân loại chi tiết trong bảng sau:

| Bậc thuế | Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng) | Thuế suất (%) |
|---|---|---|
| 1 | Đến 5 | 5 |
| 2 | Trên 5 đến 10 | 10 |
| 3 | Trên 10 đến 18 | 15 |
| 4 | Trên 18 đến 32 | 20 |
| 5 | Trên 32 đến 52 | 25 |
| 6 | Trên 52 đến 80 | 30 |
| 7 | Trên 80 | 35 |

a) Hãy lập công thức hàm số bậc nhất mô tả sự phụ thuộc của thuế thu nhập cá nhân vào phần thu nhập tính thuế/tháng với mức thu nhập tính thuế/tháng không quá 5 triệu đồng và vẽ đồ thị hàm số này.

b) Hãy lập công thức hàm số bậc nhất mô tả sự phụ thuộc của thuế thu nhập cá nhân vào phần thu nhập tính thuế/tháng với mức thu nhập tính thuế/tháng trên 5 triệu đồng và không quá 10 triệu đồng. Vẽ đồ thị hàm số này.

c) Anh Nam làm việc ở một ngân hàng với mức thu nhập chịu thuế đều đặn là 28 triệu đồng/tháng và có một người phụ thuộc (một con nhỏ dưới 18 tuổi). Hãy giúp anh Nam tính số thuế thu nhập cá nhân mà anh phải nộp trong một năm, biết rằng các khoản giảm trừ được tính bao gồm giảm trừ bản thân cho anh Nam (11 triệu đồng/tháng) và giảm trừ người phụ thuộc (4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 95 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng thuế suất biểu luỹ tiến từng phần gồm 3 cột: Bậc thuế, Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng), Thuế suất (%). Các bậc: 1 (Đến 5 → 5%), 2 (Trên 5 đến 10 → 10%), 3 (Trên 10 đến 18 → 15%), 4 (Trên 18 đến 32 → 20%), 5 (Trên 32 đến 52 → 25%), 6 (Trên 52 đến 80 → 30%), 7 (Trên 80 → 35%).

Lời giải

Gọi xx (triệu đồng) là phần thu nhập tính thuế/tháng và yy (triệu đồng) là số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong tháng.

a) Trường hợp 0≤x≤50 \le x \le 5 (Bậc 1, thuế suất 5%5\%).

Toàn bộ phần thu nhập tính thuế chịu thuế suất 5%5\% nên:
y=5%⋅x=0,05x(0≤x≤5).y = 5\% \cdot x = 0{,}05x \quad (0 \le x \le 5).

Đây là hàm số bậc nhất y=0,05xy = 0{,}05x. Đồ thị là đoạn thẳng đi qua hai điểm O(0;0)O(0;0) và A(5;0,25)A(5;0{,}25):

| xx | 00 | 55 |
|---|---|---|
| yy | 00 | 0,250{,}25 |

*(Đồ thị: đoạn thẳng nối O(0;0)O(0;0) với A(5;0,25)A(5;0{,}25).)*

b) Trường hợp 5<x≤105 < x \le 10 (Bậc 2, thuế suất 10%10\%).

Phần thu nhập đến 55 triệu nộp theo bậc 1: 5⋅5%=0,255 \cdot 5\% = 0{,}25 (triệu đồng).
Phần vượt quá 55 triệu, tức (x−5)(x-5) triệu, nộp theo bậc 2 với thuế suất 10%10\%.

Do đó:
y=0,25+10%⋅(x−5)=0,25+0,1(x−5)=0,1x−0,25(5<x≤10).y = 0{,}25 + 10\% \cdot (x-5) = 0{,}25 + 0{,}1(x-5) = 0{,}1x - 0{,}25 \quad (5 < x \le 10).

Đây là hàm số bậc nhất y=0,1x−0,25y = 0{,}1x - 0{,}25. Đồ thị là đoạn thẳng đi qua hai điểm A(5;0,25)A(5;0{,}25) và B(10;0,75)B(10;0{,}75):

| xx | 55 | 1010 |
|---|---|---|
| yy | 0,250{,}25 | 0,750{,}75 |

*(Đồ thị: đoạn thẳng nối A(5;0,25)A(5;0{,}25) với B(10;0,75)B(10;0{,}75).)*

c) Tính thuế của anh Nam.

Thu nhập chịu thuế mỗi tháng là 2828 triệu đồng. Các khoản giảm trừ:
- Giảm trừ bản thân: 1111 triệu đồng.
- Giảm trừ 11 người phụ thuộc: 4,44{,}4 triệu đồng.

Tổng giảm trừ: 11+4,4=15,411 + 4{,}4 = 15{,}4 (triệu đồng).

Phần thu nhập tính thuế mỗi tháng:
28−15,4=12,6 (triệu đồng).28 - 15{,}4 = 12{,}6 \text{ (triệu đồng)}.

Vì 10<12,6≤1810 < 12{,}6 \le 18 nên 12,612{,}6 thuộc Bậc 3. Số thuế phải nộp mỗi tháng tính luỹ tiến từng phần:
- Bậc 1: 5⋅5%=0,255 \cdot 5\% = 0{,}25 (triệu đồng).
- Bậc 2: (10−5)⋅10%=5⋅0,1=0,5(10-5) \cdot 10\% = 5 \cdot 0{,}1 = 0{,}5 (triệu đồng).
- Bậc 3: (12,6−10)⋅15%=2,6⋅0,15=0,39(12{,}6-10) \cdot 15\% = 2{,}6 \cdot 0{,}15 = 0{,}39 (triệu đồng).

Số thuế mỗi tháng:
0,25+0,5+0,39=1,14 (triệu đồng).0{,}25 + 0{,}5 + 0{,}39 = 1{,}14 \text{ (triệu đồng)}.

Số thuế phải nộp trong một năm (12 tháng):
1,14×12=13,68 (triệu đồng).1{,}14 \times 12 = 13{,}68 \text{ (triệu đồng)}.

Vậy mỗi năm anh Nam phải nộp 13,6813{,}68 triệu đồng tiền thuế thu nhập cá nhân.

Đáp số

y=0,05xy = 0{,}05x với 0≤x≤50 \le x \le 5y=0,1x−0,25y = 0{,}1x - 0{,}25 với 5<x≤105 < x \le 1013,68 triệu đồng/năm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.