Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 3 trang 97 SGK Toán 10

Hoạt động thực hành trải nghiệm. Mạng xã hội: Lợi và hại   Đã kiểm

Đề bài

Thời gian sử dụng mạng xã hội

Hãy tính một số số đo thống kê mô tả được liệt kê trong Bảng T.2 của mẫu số liệu về thời gian sử dụng mạng xã hội:

Dựa trên những số đặc trưng tính được, hãy nêu nhận xét về thời gian sử dụng mạng xã hội của các học sinh được khảo sát.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 97 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng T.2: bảng các số đo thống kê với các cột: Giá trị nhỏ nhất | Q1Q_1 | Số trung bình | Trung vị | Q3Q_3 | Mốt | Giá trị lớn nhất; các ô để trống.

Lời giải

Lưu ý về bản chất bài toán. Đây là *hoạt động thực hành trải nghiệm*: mẫu số liệu về thời gian sử dụng mạng xã hội (giờ/ngày) do chính nhóm học sinh tự khảo sát trong lớp, nên Bảng T.2 được để trống để các em điền số liệu của mình. Vì vậy bảy số đo trong Bảng T.2 không có một bộ đáp số cố định; dưới đây trình bày cách xác định đủ 7 số đo theo công thức SGK, rồi minh hoạ trên một mẫu cụ thể để thấy cách hoàn thành bảng.

a) Cách xác định các số đo trong Bảng T.2

Gọi mẫu gồm nn giá trị. Trước hết sắp xếp số liệu theo thứ tự không giảm.

- Giá trị nhỏ nhất và giá trị lớn nhất: là số đầu và số cuối của dãy đã sắp xếp.
- Số trung bình: xˉ=x1+x2+⋯+xnn\bar{x}=\dfrac{x_1+x_2+\cdots+x_n}{n}.
- Trung vị MeM_e: nếu nn lẻ thì MeM_e là số chính giữa; nếu nn chẵn thì MeM_e là trung bình cộng của hai số chính giữa.
- Tứ phân vị Q1, Q3Q_1,\,Q_3: Q2=MeQ_2=M_e. Q1Q_1 là trung vị của nửa số liệu bên trái, Q3Q_3 là trung vị của nửa số liệu bên phải (khi nn lẻ thì bỏ giá trị chính giữa ra khỏi hai nửa).
- Mốt MoM_o: là giá trị xuất hiện nhiều lần nhất trong mẫu (có thể có nhiều mốt).

b) Minh hoạ cách điền bảng trên một mẫu cụ thể

Giả sử khảo sát n=12n=12 học sinh, thu được thời gian (giờ/ngày):
2; 1; 3; 2; 4; 2; 5; 3; 2; 6; 1; 3.2;\ 1;\ 3;\ 2;\ 4;\ 2;\ 5;\ 3;\ 2;\ 6;\ 1;\ 3.

*Sắp xếp không giảm:* 1; 1; 2; 2; 2; 2; 3; 3; 3; 4; 5; 6.1;\ 1;\ 2;\ 2;\ 2;\ 2;\ 3;\ 3;\ 3;\ 4;\ 5;\ 6.

- Giá trị nhỏ nhất =1=1; giá trị lớn nhất =6=6.
- Số trung bình: xˉ=1+1+2+2+2+2+3+3+3+4+5+612=3412≈2,83\bar{x}=\dfrac{1+1+2+2+2+2+3+3+3+4+5+6}{12}=\dfrac{34}{12}\approx 2{,}83 (giờ).
- Trung vị: n=12n=12 chẵn, hai số giữa (vị trí 66 và 77) là 22 và 33, nên Me=2+32=2,5M_e=\dfrac{2+3}{2}=2{,}5.
- Q1Q_1: trung vị nửa trái {1;1;2;2;2;2}\{1;1;2;2;2;2\} là 2+22=2\dfrac{2+2}{2}=2.
- Q3Q_3: trung vị nửa phải {3;3;3;4;5;6}\{3;3;3;4;5;6\} là 3+42=3,5\dfrac{3+4}{2}=3{,}5.
- Mốt: giá trị 22 xuất hiện 44 lần (nhiều nhất), nên Mo=2M_o=2.

*Bảng T.2 (mẫu minh hoạ):*

| Giá trị nhỏ nhất | Q1Q_1 | Số trung bình | Trung vị | Q3Q_3 | Mốt | Giá trị lớn nhất |
|:---:|:---:|:---:|:---:|:---:|:---:|:---:|
| 1 | 2 | 2,83 | 2,5 | 3,5 | 2 | 6 |

*(Đơn vị: giờ/ngày)*

c) Nhận xét (dựa trên các số đặc trưng của mẫu minh hoạ)

- Thời gian sử dụng mạng xã hội dao động từ 11 đến 66 giờ/ngày; khoảng biến thiên R=6−1=5R=6-1=5 giờ cho thấy mức chênh lệch khá lớn.
- Trung bình mỗi bạn dùng khoảng 2,832{,}83 giờ/ngày; một nửa số bạn dùng không quá Me=2,5M_e=2{,}5 giờ/ngày.
- Khoảng tứ phân vị ΔQ=Q3−Q1=3,5−2=1,5\Delta_Q=Q_3-Q_1=3{,}5-2=1{,}5 giờ: 50%50\% số bạn ở giữa dùng từ 22 đến 3,53{,}5 giờ/ngày — tương đối tập trung.
- Vì xˉ>Me\bar{x}>M_e nên có một số ít bạn dùng nhiều (55–66 giờ) kéo số trung bình lên cao hơn trung vị.
- Thời lượng phổ biến nhất là Mo=2M_o=2 giờ/ngày.

*Kết luận:* phần đông học sinh dùng mạng xã hội khoảng 22–33 giờ/ngày, nhưng vẫn có vài bạn dùng tới 55–66 giờ/ngày; nên nhắc nhở nhóm dùng nhiều điều chỉnh lại thời gian cho hợp lí.

> Khi làm bài, các em thay dãy số liệu khảo sát của lớp mình vào và tính lại theo đúng các bước trên để điền Bảng T.2.

Đáp số

Cách tính: sắp xếp số liệu không giảm; GTNN, GTLN là hai đầu dãy; xˉ=∑xin\bar{x}=\frac{\sum x_i}{n}; trung vị MeM_e là giá trị giữa; Q1,Q3Q_1,Q_3 là trung vị nửa trái, nửa phải; mốt là giá trị xuất hiện nhiều nhấtSố liệu do học sinh tự khảo sát nên Bảng T.2 không có đáp số cố địnhMinh hoạ (n=12n=12): GTNN = 1; Q1Q_1 = 2; Số TB ≈ 2,83; Trung vị = 2,5; Q3Q_3 = 3,5; Mốt = 2; GTLN = 6Nhận xét: đa số dùng 2–3 giờ/ngày; dao động 1–6 giờ; xˉ>Me\bar{x}>M_e nên có vài bạn dùng nhiều làm lệch số trung bình

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.