Mục lục Bài 263/263
Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 97 SGK Toán 10

Hoạt động thực hành trải nghiệm. Mạng xã hội: Lợi và hại   Đã kiểm

Đề bài

Thời gian sử dụng mạng xã hội của học sinh nam và học sinh nữ

a) Hãy tính số trung bình, trung vị, tứ phân vị của thời gian sử dụng mạng xã hội trên hai nhóm học sinh nữ và học sinh nam để so sánh thời gian sử dụng mạng xã hội của hai nhóm.

b) Hãy tính một vài số đo độ phân tán để so sánh sự biến động của thời gian sử dụng mạng xã hội trên hai nhóm học sinh.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 97 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng T.3: bảng so sánh với các cột: Số trung bình | Q1Q_1 | Trung vị (Q2Q_2) | Q3Q_3; hai dòng "Nữ" và "Nam" để trống. Bảng T.4 (bảng trống để điền kết quả):

| | Khoảng biến thiên | Khoảng tứ phân vị | Độ lệch chuẩn |
|---|---|---|---|
| Nữ | | | |
| Nam | | | |

Lời giải

> Lưu ý. Đây là *Hoạt động thực hành trải nghiệm*: mỗi nhóm dùng chính bộ số liệu khảo sát được (Bảng T.1 – nữ, Bảng T.2 – nam) để điền vào Bảng T.3 và Bảng T.4. Dưới đây trình bày đầy đủ cách làm trên một bộ số liệu khảo sát minh họa (đơn vị: giờ/ngày); em thay bằng số liệu lớp mình và làm y hệt.

Dữ liệu (đã sắp xếp tăng dần, đơn vị: giờ/ngày):

- Nữ (n=10n=10): 1;  2;  2;  2;  3;  3;  3;  4;  4;  51;\;2;\;2;\;2;\;3;\;3;\;3;\;4;\;4;\;5
- Nam (n=10n=10): 1;  2;  2;  3;  3;  4;  4;  5;  5;  61;\;2;\;2;\;3;\;3;\;4;\;4;\;5;\;5;\;6

---

## a) Số trung bình, trung vị, tứ phân vị

### Nhóm Nữ

Số trung bình:
xˉnữ=1+2+2+2+3+3+3+4+4+510=2910=2,9\bar{x}_{\text{nữ}}=\frac{1+2+2+2+3+3+3+4+4+5}{10}=\frac{29}{10}=2{,}9

Trung vị (n=10n=10 chẵn, lấy trung bình cộng số thứ 5 và thứ 6):
Q2=x5+x62=3+32=3Q_2=\frac{x_5+x_6}{2}=\frac{3+3}{2}=3

Tứ phân vị:
- Nửa dưới: 1; 2; 2; 2; 3⇒Q1=21;\,2;\,2;\,2;\,3 \Rightarrow Q_1=2
- Nửa trên: 3; 3; 4; 4; 5⇒Q3=43;\,3;\,4;\,4;\,5 \Rightarrow Q_3=4

### Nhóm Nam

Số trung bình:
xˉnam=1+2+2+3+3+4+4+5+5+610=3510=3,5\bar{x}_{\text{nam}}=\frac{1+2+2+3+3+4+4+5+5+6}{10}=\frac{35}{10}=3{,}5

Trung vị:
Q2=x5+x62=3+42=3,5Q_2=\frac{x_5+x_6}{2}=\frac{3+4}{2}=3{,}5

Tứ phân vị:
- Nửa dưới: 1; 2; 2; 3; 3⇒Q1=21;\,2;\,2;\,3;\,3 \Rightarrow Q_1=2
- Nửa trên: 4; 4; 5; 5; 6⇒Q3=54;\,4;\,5;\,5;\,6 \Rightarrow Q_3=5

### Bảng T.3 (đơn vị: giờ/ngày)

| | Số trung bình | Q1Q_1 | Trung vị (Q2Q_2) | Q3Q_3 |
|---|---|---|---|---|
| Nữ | 2,92{,}9 | 22 | 33 | 44 |
| Nam | 3,53{,}5 | 22 | 3,53{,}5 | 55 |

Nhận xét: Số trung bình (3,5>2,93{,}5>2{,}9), trung vị (3,5>33{,}5>3) và Q3Q_3 (5>45>4) của Nam đều lớn hơn của Nữ, cho thấy học sinh nam dành nhiều thời gian sử dụng mạng xã hội hơn học sinh nữ.

---

##

b) Các số đo độ phân tán

### Khoảng biến thiên R=xmax⁡−xmin⁡R=x_{\max}-x_{\min}
Rnữ=5−1=4Rnam=6−1=5R_{\text{nữ}}=5-1=4 \qquad R_{\text{nam}}=6-1=5

### Khoảng tứ phân vị ΔQ=Q3−Q1\Delta_Q=Q_3-Q_1
ΔQ,nữ=4−2=2ΔQ,nam=5−2=3\Delta_{Q,\text{nữ}}=4-2=2 \qquad \Delta_{Q,\text{nam}}=5-2=3

### Độ lệch chuẩn s=1n∑(xi−xˉ)2s=\sqrt{\dfrac{1}{n}\sum (x_i-\bar{x})^2}

Nhóm Nữ (xˉ=2,9\bar{x}=2{,}9):
snữ2=(1−2,9)2+3(2−2,9)2+3(3−2,9)2+2(4−2,9)2+(5−2,9)210s_{\text{nữ}}^2=\frac{(1-2{,}9)^2+3(2-2{,}9)^2+3(3-2{,}9)^2+2(4-2{,}9)^2+(5-2{,}9)^2}{10}
=3,61+2,43+0,03+2,42+4,4110=12,9010=1,29=\frac{3{,}61+2{,}43+0{,}03+2{,}42+4{,}41}{10}=\frac{12{,}90}{10}=1{,}29
snữ=1,29≈1,14s_{\text{nữ}}=\sqrt{1{,}29}\approx 1{,}14

Nhóm Nam (xˉ=3,5\bar{x}=3{,}5):
snam2=(1−3,5)2+2(2−3,5)2+2(3−3,5)2+2(4−3,5)2+2(5−3,5)2+(6−3,5)210s_{\text{nam}}^2=\frac{(1-3{,}5)^2+2(2-3{,}5)^2+2(3-3{,}5)^2+2(4-3{,}5)^2+2(5-3{,}5)^2+(6-3{,}5)^2}{10}
=6,25+4,50+0,50+0,50+4,50+6,2510=22,5010=2,25=\frac{6{,}25+4{,}50+0{,}50+0{,}50+4{,}50+6{,}25}{10}=\frac{22{,}50}{10}=2{,}25
snam=2,25=1,5s_{\text{nam}}=\sqrt{2{,}25}=1{,}5

### Bảng T.4 (đơn vị: giờ/ngày)

| | Khoảng biến thiên | Khoảng tứ phân vị | Độ lệch chuẩn |
|---|---|---|---|
| Nữ | 44 | 22 | ≈1,14\approx 1{,}14 |
| Nam | 55 | 33 | 1,51{,}5 |

Nhận xét: Cả ba số đo độ phân tán của Nam đều lớn hơn của Nữ (5>45>4; 3>23>2; 1,5>1,141{,}5>1{,}14), cho thấy thời gian sử dụng mạng xã hội của học sinh nam biến động (phân tán) mạnh hơn so với học sinh nữ, nhóm nữ sử dụng đồng đều hơn.

> Em thực hiện đúng các bước trên với số liệu lớp mình để điền Bảng T.3 và T.4 rồi rút ra kết luận tương tự.

Đáp số

a) Bảng T.3 (minh họa, giờ/ngày) — Nữ: trung bình 2,9; Q₁ = 2; Q₂ = 3; Q₃ = 4. Nam: trung bình 3,5; Q₁ = 2; Q₂ = 3,5; Q₃ = 5. Kết luận: nam dùng mạng xã hội nhiều hơn nữ.b) Bảng T.4 (minh họa, giờ/ngày) — Nữ: khoảng biến thiên 4; khoảng tứ phân vị 2; độ lệch chuẩn ≈ 1,14. Nam: khoảng biến thiên 5; khoảng tứ phân vị 3; độ lệch chuẩn = 1,5. Kết luận: thời gian dùng mạng xã hội của nam biến động mạnh hơn nữ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.