Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 1.22 trang 39 SGK Toán 11

Bài 4. Phương trình lượng giác cơ bản   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giả sử một vật dao động điều hoà xung quanh vị trí cân bằng theo phương trình x=2cos⁡(5t−π6)x = 2\cos\left(5t - \dfrac{\pi}{6}\right).
Ở đây, thời gian tt tính bằng giây và quãng đường xx tính bằng centimét. Hãy cho biết trong khoảng thời gian từ 0 đến 6 giây, vật đi qua vị trí cân bằng bao nhiêu lần.

Lời giải

Phân tích. Vật đi qua vị trí cân bằng khi li độ bằng 0, tức là khi x=0x = 0.

x=0  ⇔  2cos⁡(5t−π6)=0  ⇔  cos⁡(5t−π6)=0.x = 0 \;\Leftrightarrow\; 2\cos\left(5t - \dfrac{\pi}{6}\right) = 0 \;\Leftrightarrow\; \cos\left(5t - \dfrac{\pi}{6}\right) = 0.

Giải phương trình. Ta có:

cos⁡(5t−π6)=0  ⇔  5t−π6=π2+kπ(k∈Z).\cos\left(5t - \dfrac{\pi}{6}\right) = 0 \;\Leftrightarrow\; 5t - \dfrac{\pi}{6} = \dfrac{\pi}{2} + k\pi \quad (k \in \mathbb{Z}).

Suy ra:

5t=π2+π6+kπ=2π3+kπ  ⇔  t=2π15+kπ5(k∈Z).5t = \dfrac{\pi}{2} + \dfrac{\pi}{6} + k\pi = \dfrac{2\pi}{3} + k\pi \;\Leftrightarrow\; t = \dfrac{2\pi}{15} + \dfrac{k\pi}{5} \quad (k \in \mathbb{Z}).

Tìm số lần trong khoảng từ 0 đến 6 giây. Ta cần đếm số giá trị tt thoả mãn 0≤t≤60 \le t \le 6:

0≤2π15+kπ5≤6.0 \le \dfrac{2\pi}{15} + \dfrac{k\pi}{5} \le 6.

Nhân hai vế với 5π\dfrac{5}{\pi} rồi trừ 23\dfrac{2}{3}:

−23≤k≤30π−23≈9,55−0,67=8,88.-\dfrac{2}{3} \le k \le \dfrac{30}{\pi} - \dfrac{2}{3} \approx 9{,}55 - 0{,}67 = 8{,}88.

Vì k∈Zk \in \mathbb{Z} nên k∈{0; 1; 2; …; 8}k \in \{0;\, 1;\, 2;\, \ldots;\, 8\}, tức là có 9 giá trị của kk.

Kiểm tra lại. Với k=8k = 8: t=2π15+8π5≈0,42+5,03=5,45≤6t = \dfrac{2\pi}{15} + \dfrac{8\pi}{5} \approx 0{,}42 + 5{,}03 = 5{,}45 \le 6 (thoả mãn). Với k=9k = 9: t≈6,07>6t \approx 6{,}07 > 6 (loại). Vậy đúng có 9 nghiệm.

Kết luận. Trong khoảng thời gian từ 0 đến 6 giây, vật đi qua vị trí cân bằng 9 lần.

Đáp số

9 lần

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.