Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.12 trang 42 SGK Toán 11

Bài 24. Phép chiếu vuông góc. Góc giữa đường thẳng và mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCS.ABC có SA⊥(ABC)SA \perp (ABC), tam giác ABCABC vuông tại BB, SA=AB=BC=aSA = AB = BC = a.

a) Xác định hình chiếu của AA trên mặt phẳng (SBC)(SBC).

b) Tính góc giữa SCSC và mặt phẳng (ABC)(ABC).

a) Hình hộp chữ nhật có bao nhiêu mặt là hình chữ nhật? Vì sao?

b) Các đường chéo của hình hộp chữ nhật có bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm mỗi đường hay không? Vì sao?

Lời giải

Bài 1. Hình chóp S.ABCS.ABC

a) Xác định hình chiếu của AA trên mặt phẳng (SBC)(SBC).

Vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) và BC⊂(ABC)BC \subset (ABC) nên SA⊥BCSA \perp BC.

Tam giác ABCABC vuông tại BB nên AB⊥BCAB \perp BC.

Vì BCBC vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau SASA và ABAB cùng nằm trong (SAB)(SAB) nên BC⊥(SAB)BC \perp (SAB).

Trong mặt phẳng (SAB)(SAB), kẻ AH⊥SBAH \perp SB tại HH. Vì BC⊥(SAB)BC \perp (SAB) và AH⊂(SAB)AH \subset (SAB) nên BC⊥AHBC \perp AH.

Vì AHAH vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau SBSB và BCBC cùng nằm trong (SBC)(SBC) nên AH⊥(SBC)AH \perp (SBC).

Vậy hình chiếu của AA trên mặt phẳng (SBC)(SBC) là điểm HH.

Mặt khác, vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) nên SA⊥ABSA \perp AB, tam giác SABSAB vuông tại AA và có SA=AB=aSA = AB = a nên là tam giác vuông cân tại AA. Do đó đường cao AHAH đồng thời là đường trung tuyến, suy ra HH là trung điểm của SBSB.

Vậy hình chiếu của AA trên mặt phẳng (SBC)(SBC) là trung điểm HH của đoạn SBSB.

b) Tính góc giữa SCSC và mặt phẳng (ABC)(ABC).

Vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) nên AA là hình chiếu của SS trên (ABC)(ABC), do đó ACAC là hình chiếu của SCSC trên (ABC)(ABC).

Suy ra góc giữa SCSC và mặt phẳng (ABC)(ABC) là góc SCA^\widehat{SCA}.

Tam giác ABCABC vuông tại BB nên AC=AB2+BC2=a2+a2=a2AC = \sqrt{AB^2 + BC^2} = \sqrt{a^2 + a^2} = a\sqrt{2}.

Vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) nên SA⊥ACSA \perp AC, tam giác SACSAC vuông tại AA. Do đó:
tan⁡SCA^=SAAC=aa2=22.\tan \widehat{SCA} = \dfrac{SA}{AC} = \dfrac{a}{a\sqrt{2}} = \dfrac{\sqrt{2}}{2}.

Vậy góc giữa SCSC và mặt phẳng (ABC)(ABC) là SCA^=arctan⁡22≈35∘16′\widehat{SCA} = \arctan\dfrac{\sqrt{2}}{2} \approx 35^\circ 16'.

Bài 2. Hình hộp chữ nhật

a) Hình hộp chữ nhật có bao nhiêu mặt là hình chữ nhật? Vì sao?

Xét hình hộp chữ nhật ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có các cạnh bên vuông góc với mặt đáy.

Hai mặt đáy ABCDABCD và A′B′C′D′A'B'C'D' là hình chữ nhật theo định nghĩa của hình hộp chữ nhật.

Xét mặt bên ABB′A′ABB'A': vì AA′∥BB′AA' \parallel BB' và AA′=BB′AA' = BB' nên ABB′A′ABB'A' là hình bình hành. Vì AA′⊥(ABCD)AA' \perp (ABCD) nên AA′⊥ABAA' \perp AB, tức A′AB^=90∘\widehat{A'AB} = 90^\circ. Hình bình hành có một góc vuông nên ABB′A′ABB'A' là hình chữ nhật. Chứng minh tương tự, ba mặt bên còn lại BCC′B′BCC'B', CDD′C′CDD'C', DAA′D′DAA'D' cũng là hình chữ nhật.

Vậy hình hộp chữ nhật có 66 mặt và tất cả đều là hình chữ nhật.

b) Các đường chéo của hình hộp chữ nhật có bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm mỗi đường hay không? Vì sao?

Đặt AB=aAB = a, BC=bBC = b, AA′=cAA' = c. Hình hộp chữ nhật có bốn đường chéo AC′AC', BD′BD', CA′CA', DB′DB'.

*Các đường chéo bằng nhau:* Vì CC′⊥(ABCD)CC' \perp (ABCD) nên CC′⊥ACCC' \perp AC, tam giác ACC′ACC' vuông tại CC. Áp dụng định lí Pythagore:
AC=AB2+BC2=a2+b2,AC′=AC2+CC′2=a2+b2+c2.AC = \sqrt{AB^2 + BC^2} = \sqrt{a^2 + b^2}, \qquad AC' = \sqrt{AC^2 + CC'^2} = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}.

Vì BD=AC=a2+b2BD = AC = \sqrt{a^2 + b^2} (hai đường chéo của hình chữ nhật ABCDABCD) và DD′=CC′=cDD' = CC' = c nên tương tự ta có BD′=a2+b2+c2BD' = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}. Lập luận tương tự, CA′=DB′=a2+b2+c2CA' = DB' = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}.

Vậy bốn đường chéo của hình hộp chữ nhật bằng nhau.

*Các đường chéo cắt nhau tại trung điểm mỗi đường:* Tứ giác ACC′A′ACC'A' có AA′∥CC′AA' \parallel CC', AA′=CC′AA' = CC' nên là hình bình hành; lại có AA′⊥ACAA' \perp AC nên ACC′A′ACC'A' là hình chữ nhật. Do đó hai đường chéo AC′AC' và CA′CA' cắt nhau tại trung điểm OO của mỗi đường.

Tương tự, tứ giác BDD′B′BDD'B' là hình chữ nhật nên hai đường chéo BD′BD' và DB′DB' cắt nhau tại trung điểm O′O' của mỗi đường.

Gọi NN là giao điểm hai đường chéo của hình chữ nhật ABCDABCD thì NN là trung điểm chung của ACAC và BDBD. Điểm OO là trung điểm của AC′AC' nên OO nằm trên đường thẳng qua NN vuông góc với đáy, cách đáy một khoảng c2\dfrac{c}{2}; điểm O′O' là trung điểm của BD′BD' cũng nằm trên đường thẳng đó và cách đáy c2\dfrac{c}{2}. Suy ra O≡O′O \equiv O'.

Vậy các đường chéo của hình hộp chữ nhật bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.

Đáp số

Hình chiếu của AA trên (SBC)(SBC) là trung điểm HH của đoạn SBSBGóc giữa SCSC và (ABC)(ABC) là SCA^=arctan⁡22≈35∘16′\widehat{SCA} = \arctan\dfrac{\sqrt{2}}{2} \approx 35^\circ 16'Hình hộp chữ nhật có 6 mặt, tất cả đều là hình chữ nhậtBốn đường chéo bằng nhau (đều bằng a2+b2+c2\sqrt{a^2+b^2+c^2}) và cắt nhau tại trung điểm mỗi đường

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.