Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.17 trang 53 SGK Toán 11

Bài tập cuối Chương VII (Quan hệ vuông góc trong không gian)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có cạnh bằng aa.

a) Tính độ dài đường chéo của hình lập phương.

b) Chứng minh rằng (ACC′A′)⊥(BDD′B′)(ACC'A') \perp (BDD'B').

c) Gọi OO là tâm của hình vuông ABCDABCD. Chứng minh rằng COC′^\widehat{COC'} là một góc phẳng của góc nhị diện [C,BD,C′][C, BD, C']. Tính (gần đúng) số đo của các góc nhị diện [C,BD,C′][C, BD, C'], [A,BD,C′][A, BD, C'].

Lời giải

## a) Độ dài đường chéo hình lập phương

Xét đường chéo AC′AC'. Trong hình vuông đáy ABCDABCD cạnh aa:
AC=AB2+BC2=a2+a2=a2.AC=\sqrt{AB^2+BC^2}=\sqrt{a^2+a^2}=a\sqrt2.
Vì CC′⊥(ABCD)CC'\perp(ABCD) nên CC′⊥ACCC'\perp AC, tam giác ACC′ACC' vuông tại CC:
AC′=AC2+CC′2=2a2+a2=a3.AC'=\sqrt{AC^2+CC'^2}=\sqrt{2a^2+a^2}=a\sqrt3.
Vậy đường chéo hình lập phương bằng a3a\sqrt3.

##

b) Chứng minh (ACC′A′)⊥(BDD′B′)(ACC'A')\perp(BDD'B')

Trong hình vuông ABCDABCD có hai đường chéo vuông góc nên AC⊥BDAC\perp BD.

Vì BB′⊥(ABCD)BB'\perp(ABCD) mà AC⊂(ABCD)AC\subset(ABCD) nên BB′⊥ACBB'\perp AC.

Như vậy ACAC vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau BDBD và BB′BB' cùng nằm trong mặt phẳng (BDD′B′)(BDD'B'), suy ra
AC⊥(BDD′B′).AC\perp(BDD'B').
Mà AC⊂(ACC′A′)AC\subset(ACC'A'), nên theo dấu hiệu hai mặt phẳng vuông góc:
(ACC′A′)⊥(BDD′B′).(đpcm)(ACC'A')\perp(BDD'B').\quad\text{(đpcm)}

##

c) Góc nhị diện [C,BD,C′][C,BD,C'] và [A,BD,C′][A,BD,C']

Chứng minh COC′^\widehat{COC'} là góc phẳng của nhị diện [C,BD,C′][C,BD,C']:

Nhị diện [C,BD,C′][C,BD,C'] có cạnh là BDBD. Vì OO là tâm hình vuông nên OO là trung điểm của BDBD và nằm trên ACAC, do đó OC⊥BDOC\perp BD.

Ta có BD⊥OCBD\perp OC và BD⊥CC′BD\perp CC' (vì CC′⊥(ABCD)CC'\perp(ABCD)), nên BD⊥(OCC′)BD\perp(OCC'), suy ra BD⊥OC′BD\perp OC'.

Vậy tại điểm OO trên cạnh BDBD: OC⊥BDOC\perp BD nằm trong nửa mặt phẳng chứa CC, OC′⊥BDOC'\perp BD nằm trong nửa mặt phẳng chứa C′C'. Do đó COC′^\widehat{COC'} là góc phẳng của nhị diện [C,BD,C′][C,BD,C']. (đpcm)

Tính số đo:

Ta có OC=AC2=a22OC=\dfrac{AC}{2}=\dfrac{a\sqrt2}{2} và CC′=aCC'=a. Tam giác OCC′OCC' vuông tại CC nên:
tan⁡COC′^=CC′OC=aa22=22=2.\tan\widehat{COC'}=\frac{CC'}{OC}=\frac{a}{\frac{a\sqrt2}{2}}=\frac{2}{\sqrt2}=\sqrt2.
Suy ra
COC′^=arctan⁡2≈54,7∘.\widehat{COC'}=\arctan\sqrt2\approx 54,7^\circ.
Vậy số đo nhị diện [C,BD,C′]≈54,7∘[C,BD,C']\approx 54,7^\circ.

Với nhị diện [A,BD,C′][A,BD,C']: lập luận tương tự, OA⊥BDOA\perp BD (nửa mặt phẳng chứa AA) và OC′⊥BDOC'\perp BD (nửa mặt phẳng chứa C′C'), nên góc phẳng là AOC′^\widehat{AOC'}. Do A,O,CA,O,C thẳng hàng nên
AOC′^=180∘−COC′^≈180∘−54,7∘=125,3∘.\widehat{AOC'}=180^\circ-\widehat{COC'}\approx 180^\circ-54,7^\circ=125,3^\circ.
Vậy số đo nhị diện [A,BD,C′]≈125,3∘[A,BD,C']\approx 125,3^\circ.

Đáp số

a3a\sqrt3đpcmCOC′^=arctan⁡2≈54,7∘\widehat{COC'}=\arctan\sqrt2\approx 54,7^\circ; [C,BD,C′]≈54,7∘[C,BD,C']\approx 54,7^\circ; [A,BD,C′]≈125,3∘[A,BD,C']\approx 125,3^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.