Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.25 trang 59 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương VII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có cạnh aa.

a) Chứng minh rằng hai mặt phẳng (D′AC)(D'AC) và (BC′A′)(BC'A') song song với nhau và DB′DB' vuông góc với hai mặt phẳng đó.

b) Xác định các giao điểm EE, FF của DB′DB' với (D′AC)(D'AC), (BC′A′)(BC'A'). Tính d((D′AC),(BC′A′))d((D'AC), (BC'A')).

Lời giải

Chọn các đỉnh của hình lập phương: đáy ABCDABCD, nắp A′B′C′D′A'B'C'D', các cạnh bên AA′,BB′,CC′,DD′AA', BB', CC', DD' đều bằng aa. Mỗi đường chéo mặt bằng a2a\sqrt{2}.

### a) Hai mặt phẳng song song và DB′DB' vuông góc với chúng

+ Chứng minh (D′AC)∥(BC′A′)(D'AC)\parallel(BC'A').

- Vì ACC′A′ACC'A' là hình bình hành nên AC∥A′C′AC\parallel A'C'. Mà A′C′⊂(BC′A′)A'C'\subset(BC'A'), AC⊄(BC′A′)AC\not\subset(BC'A'), suy ra AC∥(BC′A′)AC\parallel(BC'A').
- Vì AB∥D′C′AB\parallel D'C' và AB=D′C′AB=D'C' nên ABC′D′ABC'D' là hình bình hành, do đó AD′∥BC′AD'\parallel BC'. Mà BC′⊂(BC′A′)BC'\subset(BC'A'), AD′⊄(BC′A′)AD'\not\subset(BC'A'), suy ra AD′∥(BC′A′)AD'\parallel(BC'A').

Hai đường thẳng ACAC và AD′AD' cắt nhau tại AA, cùng nằm trong (D′AC)(D'AC) và cùng song song với (BC′A′)(BC'A'). Vậy (D′AC)∥(BC′A′)(D'AC)\parallel(BC'A').   (đpcm)\;(đpcm)

+ Chứng minh DB′⊥(D′AC)DB'\perp(D'AC).

- Ta có AC⊥BDAC\perp BD (hai đường chéo hình vuông) và AC⊥BB′AC\perp BB' (vì BB′⊥BB'\perp mặt đáy). Suy ra AC⊥(BB′D′D)AC\perp(BB'D'D), mà DB′⊂(BB′D′D)DB'\subset(BB'D'D) nên AC⊥DB′AC\perp DB'.
- Trong hình vuông ADD′A′ADD'A' có AD′⊥A′DAD'\perp A'D. Lại có CD⊥ADCD\perp AD và CD⊥DD′CD\perp DD' nên CD⊥(ADD′A′)CD\perp(ADD'A'), suy ra CD⊥AD′CD\perp AD'. Vậy AD′AD' vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau A′DA'D và CDCD, nên AD′⊥(A′DC)AD'\perp(A'DC). Vì B′B' thuộc mặt phẳng (A′DC)(A'DC) (do y+z=ay+z=a qua A′,D,C,B′A',D,C,B'), đường DB′⊂(A′DC)DB'\subset(A'DC), nên AD′⊥DB′AD'\perp DB'.

Như vậy DB′DB' vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau ACAC và AD′AD' của (D′AC)(D'AC), do đó DB′⊥(D′AC)DB'\perp(D'AC).

Vì (D′AC)∥(BC′A′)(D'AC)\parallel(BC'A') nên cũng có DB′⊥(BC′A′)DB'\perp(BC'A').   (đpcm)\;(đpcm)

###

b) Giao điểm EE, FF và khoảng cách giữa hai mặt phẳng

Xét mặt phẳng chéo (BB′D′D)(BB'D'D) chứa đường DB′DB'. Gọi OO là tâm hình vuông ABCDABCD (giao của ACAC, BDBD) và O′O' là tâm hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D' (giao của A′C′A'C', B′D′B'D').

- (D′AC)∩(BB′D′D)=D′O(D'AC)\cap(BB'D'D)=D'O (vì ACAC cắt (BB′D′D)(BB'D'D) tại OO, và D′D' chung). Vậy E=DB′∩D′OE=DB'\cap D'O.
- (BC′A′)∩(BB′D′D)=BO′(BC'A')\cap(BB'D'D)=BO' (vì A′C′A'C' cắt (BB′D′D)(BB'D'D) tại O′O', và BB chung). Vậy F=DB′∩BO′F=DB'\cap BO'.

Trong hình chữ nhật BDD′B′BDD'B': BD=a2BD=a\sqrt2, BB′=DD′=aBB'=DD'=a, nên DB′=(a2)2+a2=a3DB'=\sqrt{(a\sqrt2)^2+a^2}=a\sqrt3.

OO là trung điểm BDBD, O′O' là trung điểm B′D′B'D'. Xét giao của DB′DB' với D′OD'O: EE là giao của hai đường chéo trong tam giác, và theo tính chất trọng tâm/tỉ lệ ta được DE=13DB′DE=\dfrac{1}{3}DB'. Tương tự DF=23DB′DF=\dfrac{2}{3}DB'. Do đó EE, FF chia đoạn DB′DB' thành ba phần bằng nhau.

Khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song chính bằng độ dài EFEF (vì DB′⊥DB'\perp cả hai mặt phẳng):
d((D′AC),(BC′A′))=EF=13DB′=a33.d\big((D'AC),(BC'A')\big)=EF=\frac{1}{3}DB'=\frac{a\sqrt3}{3}.

Kiểm tra: Đặt tọa độ A(0;0;0)A(0;0;0), B(a;0;0)B(a;0;0), C(a;a;0)C(a;a;0), D(0;a;0)D(0;a;0), A′(0;0;a)A'(0;0;a), D′(0;a;a)D'(0;a;a), B′(a;0;a)B'(a;0;a). Hai mặt phẳng có phương trình x−y+z=0x-y+z=0 và x−y+z=ax-y+z=a, khoảng cách =∣a−0∣12+12+12=a3=a33=\dfrac{|a-0|}{\sqrt{1^2+1^2+1^2}}=\dfrac{a}{\sqrt3}=\dfrac{a\sqrt3}{3}. Đường DB′DB' cắt chúng tại t=13t=\tfrac13 và t=23t=\tfrac23, đúng là các điểm chia ba. Kết quả phù hợp.

Vậy d((D′AC),(BC′A′))=a33≈0,58ad\big((D'AC),(BC'A')\big)=\dfrac{a\sqrt3}{3}\approx 0{,}58a.

Đáp số

đpcmE, F chia đều DB' thành ba phần (DE = 1/3·DB', DF = 2/3·DB'); d = a√3/3 ≈ 0,58a

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.