Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.1 trang 86 SGK Toán 11

Bài 31. Định nghĩa và ý nghĩa của đạo hàm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính (bằng định nghĩa) đạo hàm của các hàm số sau:

a) y=x2−xy = x^2 - x tại x0=1x_0 = 1;

b) y=−x3y = -x^3 tại x0=−1x_0 = -1.

Lời giải

a) Hàm số y=f(x)=x2−xy = f(x) = x^2 - x xác định trên R\mathbb{R}, nên xác định tại x0=1x_0 = 1.

Ta có f(1)=12−1=0f(1) = 1^2 - 1 = 0.

Xét tỉ số (với x≠1x \ne 1):
f(x)−f(1)x−1=(x2−x)−0x−1=x(x−1)x−1=x.\frac{f(x) - f(1)}{x - 1} = \frac{(x^2 - x) - 0}{x - 1} = \frac{x(x - 1)}{x - 1} = x.

Do đó, theo định nghĩa:
f′(1)=lim⁡x→1f(x)−f(1)x−1=lim⁡x→1x=1.f'(1) = \lim_{x \to 1} \frac{f(x) - f(1)}{x - 1} = \lim_{x \to 1} x = 1.

Vậy y′(1)=1y'(1) = 1.

b) Hàm số y=f(x)=−x3y = f(x) = -x^3 xác định trên R\mathbb{R}, nên xác định tại x0=−1x_0 = -1.

Ta có f(−1)=−(−1)3=−(−1)=1f(-1) = -(-1)^3 = -(-1) = 1.

Xét tỉ số (với x≠−1x \ne -1):
f(x)−f(−1)x−(−1)=−x3−1x+1=−(x3+1)x+1=−(x+1)(x2−x+1)x+1=−(x2−x+1).\frac{f(x) - f(-1)}{x - (-1)} = \frac{-x^3 - 1}{x + 1} = \frac{-(x^3 + 1)}{x + 1} = \frac{-(x + 1)(x^2 - x + 1)}{x + 1} = -(x^2 - x + 1).

Do đó, theo định nghĩa:
f′(−1)=lim⁡x→−1f(x)−f(−1)x+1=lim⁡x→−1[−(x2−x+1)]=−((−1)2−(−1)+1)=−3.f'(-1) = \lim_{x \to -1} \frac{f(x) - f(-1)}{x + 1} = \lim_{x \to -1} \big[-(x^2 - x + 1)\big] = -\big((-1)^2 - (-1) + 1\big) = -3.

Vậy y′(−1)=−3y'(-1) = -3.

Đáp số

y′(1)=1y'(1) = 1y′(−1)=−3y'(-1) = -3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.