Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Hoạt động 9 trang 93 SGK Toán 11

Bài. Đạo hàm của hàm số mũ và hàm số lôgarit   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xây dựng công thức tính đạo hàm của hàm số mũ

a) Sử dụng giới hạn lim⁡h→0eh−1h=1\lim\limits_{h\to 0}\dfrac{e^h-1}{h}=1 và đẳng thức ex+h−ex=ex(eh−1)e^{x+h}-e^x=e^x(e^h-1), tính đạo hàm của hàm số y=exy=e^x tại xx bằng định nghĩa.

b) Sử dụng đẳng thức ax=exln⁡aa^x=e^{x\ln a} (0<a≠1)(0<a\neq 1), hãy tính đạo hàm của hàm số y=axy=a^x.

Lời giải

a) Đạo hàm của hàm số y=exy=e^x

Với xx bất kì, theo định nghĩa đạo hàm ta xét số gia:

f(x+h)−f(x)h=ex+h−exh.\frac{f(x+h)-f(x)}{h}=\frac{e^{x+h}-e^x}{h}.

Sử dụng đẳng thức ex+h−ex=ex(eh−1)e^{x+h}-e^x=e^x\left(e^h-1\right), ta được:

ex+h−exh=ex(eh−1)h=ex⋅eh−1h.\frac{e^{x+h}-e^x}{h}=\frac{e^x\left(e^h-1\right)}{h}=e^x\cdot\frac{e^h-1}{h}.

Cho h→0h\to 0 và áp dụng giới hạn lim⁡h→0eh−1h=1\lim\limits_{h\to 0}\dfrac{e^h-1}{h}=1 (còn exe^x không phụ thuộc hh):

y′=lim⁡h→0ex+h−exh=ex⋅lim⁡h→0eh−1h=ex⋅1=ex.y'=\lim_{h\to 0}\frac{e^{x+h}-e^x}{h}=e^x\cdot\lim_{h\to 0}\frac{e^h-1}{h}=e^x\cdot 1=e^x.

Vậy (ex)′=ex\left(e^x\right)'=e^x với mọi x∈Rx\in\mathbb{R}.

b) Đạo hàm của hàm số y=axy=a^x (0<a≠1)(0<a\neq 1)

Sử dụng đẳng thức ax=exln⁡aa^x=e^{x\ln a}, ta viết y=exln⁡ay=e^{x\ln a}. Đây là hàm hợp y=euy=e^u với u=xln⁡au=x\ln a.

Theo công thức đạo hàm hàm hợp và kết quả câu a) (eu)′=eu⋅u′\left(e^u\right)'=e^u\cdot u':

y′=(exln⁡a)′=exln⁡a⋅(xln⁡a)′.y'=\left(e^{x\ln a}\right)'=e^{x\ln a}\cdot\left(x\ln a\right)'.

Vì ln⁡a\ln a là hằng số nên (xln⁡a)′=ln⁡a\left(x\ln a\right)'=\ln a. Do đó:

y′=exln⁡a⋅ln⁡a=axln⁡a.y'=e^{x\ln a}\cdot\ln a=a^x\ln a.

Vậy (ax)′=axln⁡a\left(a^x\right)'=a^x\ln a với mọi x∈Rx\in\mathbb{R}.

Đáp số

(ex)′=ex(e^x)'=e^x(ax)′=axln⁡a(a^x)'=a^x\ln a

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.