Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 4.43 trang 103 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình bình hành. Trên cạnh SCSC và cạnh ABAB lần lượt lấy các điểm MM và NN sao cho CM=2SMCM = 2SM và BN=2ANBN = 2AN.

a) Xác định giao điểm KK của mặt phẳng (ABM)(ABM) với đường thẳng SDSD. Tính tỉ số SKSD\dfrac{SK}{SD}.

b) Chứng minh rằng MN∥(SAD)MN \parallel (SAD).

Lời giải

## a) Xác định giao điểm KK và tính SKSD\dfrac{SK}{SD}

Phân tích. Mặt phẳng (ABM)(ABM) chứa đường thẳng ABAB. Vì ABCDABCD là hình bình hành nên AB∥CDAB \parallel CD, mà CD⊂(SCD)CD \subset (SCD), do đó AB∥(SCD)AB \parallel (SCD).

Hai mặt phẳng (ABM)(ABM) và (SCD)(SCD) có điểm chung MM (vì M∈SC⊂(SCD)M \in SC \subset (SCD) và M∈(ABM)M \in (ABM)), nên chúng cắt nhau theo một giao tuyến đi qua MM. Theo tính chất giao tuyến, vì AB⊂(ABM)AB \subset (ABM), AB∥(SCD)AB \parallel (SCD) nên giao tuyến này song song với ABAB (và song song với CDCD).

Trong mặt phẳng (SCD)(SCD), qua MM kẻ đường thẳng song song với CDCD, cắt SDSD tại KK. Khi đó:

K=MK∩SD,MK∥CD∥AB.K = MK \cap SD, \quad MK \parallel CD \parallel AB.

Vì MK∥ABMK \parallel AB nên bốn điểm A, B, M, KA,\, B,\, M,\, K đồng phẳng, tức K∈(ABM)K \in (ABM). Lại có K∈SDK \in SD, vậy KK là giao điểm của (ABM)(ABM) với SDSD.

Tính tỉ số. Từ CM=2SMCM = 2SM suy ra SM=13SCSM = \dfrac{1}{3}SC, nên SMSC=13\dfrac{SM}{SC} = \dfrac{1}{3}.

Xét tam giác SCDSCD có MK∥CDMK \parallel CD. Theo định lí Thalès:

SKSD=SMSC=13.\frac{SK}{SD} = \frac{SM}{SC} = \frac{1}{3}.

Đồng thời MKCD=13\dfrac{MK}{CD} = \dfrac{1}{3}, suy ra MK=13CD=13ABMK = \dfrac{1}{3}CD = \dfrac{1}{3}AB.

SKSD=13\boxed{\dfrac{SK}{SD} = \dfrac{1}{3}}

##

b) Chứng minh MN∥(SAD)MN \parallel (SAD)

Theo câu a), ta có MK∥ABMK \parallel AB và MK=13ABMK = \dfrac{1}{3}AB.

Từ BN=2ANBN = 2AN suy ra AN=13ABAN = \dfrac{1}{3}AB.

Xét hai đoạn ANAN và KMKM: chúng cùng nằm trên (hoặc song song với) phương ABAB, cùng độ dài 13AB\dfrac{1}{3}AB và cùng hướng, nên:

AN→=KM→.\overrightarrow{AN} = \overrightarrow{KM}.

Do đó tứ giác ANMKANMK là hình bình hành, suy ra:

MN∥AK.MN \parallel AK.

Mà A∈(SAD)A \in (SAD) và K∈SD⊂(SAD)K \in SD \subset (SAD) nên AK⊂(SAD)AK \subset (SAD).

Vì MN∥AKMN \parallel AK, AK⊂(SAD)AK \subset (SAD) và MN⊄(SAD)MN \not\subset (SAD) (do N∈ABN \in AB không thuộc (SAD)(SAD)), ta kết luận:

MN∥(SAD).■MN \parallel (SAD). \qquad \blacksquare

Kiểm tra. Chọn AA làm gốc, đặt AB→=b⃗, AD→=d⃗, AS→=s⃗\overrightarrow{AB}=\vec b,\ \overrightarrow{AD}=\vec d,\ \overrightarrow{AS}=\vec s. Khi đó N=13b⃗N=\dfrac13\vec b, M=13b⃗+13d⃗+23s⃗M=\dfrac13\vec b+\dfrac13\vec d+\dfrac23\vec s, nên MN→=−13d⃗−23s⃗\overrightarrow{MN}=-\dfrac13\vec d-\dfrac23\vec s là tổ hợp của d⃗,s⃗\vec d,\vec s — tức MNMN song song với mặt phẳng (SAD)(SAD); và K=13d⃗+23s⃗K=\dfrac13\vec d+\dfrac23\vec s cho SKSD=13\dfrac{SK}{SD}=\dfrac13. Kết quả nhất quán.

Đáp số

SKSD=13\dfrac{SK}{SD} = \dfrac{1}{3}đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.