Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 23 trang 107 SGK Toán 11

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho cấp số nhân (un)(u_n) biết rằng ba số u1,u4u_1, u_4 và u7u_7 lần lượt là các số hạng thứ nhất, thứ hai và thứ mười của một cấp số cộng có công sai d≠0d \neq 0. Hãy tìm công bội qq của cấp số nhân đó.

Lời giải

Gọi dữ kiện theo công thức SGK.

Gọi công bội của cấp số nhân là qq và số hạng đầu u1≠0u_1 \neq 0. Khi đó:
u4=u1q3,u7=u1q6.u_4 = u_1 q^{3}, \qquad u_7 = u_1 q^{6}.

Theo giả thiết, ba số u1, u4, u7u_1,\ u_4,\ u_7 lần lượt là số hạng thứ nhất, thứ hai và thứ mười của một cấp số cộng có công sai d≠0d \neq 0. Gọi số hạng đầu của cấp số cộng là a=u1a = u_1, ta có:
u4=a+d=u1+d,u7=a+9d=u1+9d.u_4 = a + d = u_1 + d, \qquad u_7 = a + 9d = u_1 + 9d.

Lập hệ thức.

Từ hai đẳng thức trên:
d=u4−u1=u1q3−u1=u1 (q3−1),d = u_4 - u_1 = u_1 q^{3} - u_1 = u_1\,(q^{3}-1),
9d=u7−u1=u1q6−u1=u1 (q6−1).9d = u_7 - u_1 = u_1 q^{6} - u_1 = u_1\,(q^{6}-1).

Suy ra:
9 u1 (q3−1)=u1 (q6−1).9\,u_1\,(q^{3}-1) = u_1\,(q^{6}-1).

Vì d≠0d \neq 0 nên u1≠0u_1 \neq 0 và q3−1≠0q^{3}-1 \neq 0. Chia hai vế cho u1u_1 rồi cho q3−1q^{3}-1 (đều khác 00), và chú ý q6−1=(q3−1)(q3+1)q^{6}-1=(q^{3}-1)(q^{3}+1):
9=q3+1  ⇒  q3=8  ⇒  q=2.9 = q^{3}+1 \;\Rightarrow\; q^{3} = 8 \;\Rightarrow\; q = 2.

Kiểm tra lại.

Với q=2q=2: u4=8u1, u7=64u1u_4 = 8u_1,\ u_7 = 64u_1. Cấp số cộng có số hạng đầu u1u_1, công sai d=u4−u1=7u1≠0d = u_4 - u_1 = 7u_1 \neq 0. Số hạng thứ mười là u1+9d=u1+63u1=64u1=u7u_1 + 9d = u_1 + 63u_1 = 64u_1 = u_7 (thỏa mãn).

Kết luận: công bội của cấp số nhân là q=2q = 2.

Đáp số

q = 2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.