Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 24 trang 107 SGK Toán 11

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty đề xuất kí hợp đồng với một người lao động theo một trong hai loại hợp đồng sau:
Hợp đồng A: Lương 200 triệu đồng cho năm đầu tiên và sau mỗi năm tăng thêm 10 triệu đồng.
Hợp đồng B: Lương 180 triệu đồng cho năm đầu tiên và sau mỗi năm tăng thêm 5%.
Kí hiệu unu_n, vnv_n tương ứng là lương nhận được (triệu đồng) của năm thứ nn ứng với các hợp đồng AA và BB.

a) Tính u2u_2, u3u_3 và unu_n theo nn. Nếu người lao động đó làm việc cho công ty trong thời gian 5 năm theo hợp đồng AA thì tổng số tiền lương người đó nhận được là bao nhiêu?

b) Tính v2v_2, v3v_3 và vnv_n theo nn. Nếu người lao động đó làm việc cho công ty trong thời gian 5 năm theo hợp đồng BB thì tổng số tiền lương người đó nhận được là bao nhiêu?

c) Sau bao nhiêu năm thì lương hằng năm theo hợp đồng BB vượt lương hằng năm theo hợp đồng AA?

Lời giải

Phân tích. Theo hợp đồng AA, lương năm đầu là 200200 và mỗi năm tăng thêm 1010 (triệu đồng) nên (un)(u_n) là cấp số cộng với u1=200u_1=200, công sai d=10d=10. Theo hợp đồng BB, lương năm đầu là 180180 và mỗi năm tăng thêm 5%5\% (tức nhân với 1,051{,}05) nên (vn)(v_n) là cấp số nhân với v1=180v_1=180, công bội q=1,05q=1{,}05.

a) Với cấp số cộng u1=200, d=10u_1=200,\ d=10:
u2=u1+d=200+10=210,u3=u2+d=210+10=220.u_2=u_1+d=200+10=210,\qquad u_3=u_2+d=210+10=220.
Số hạng tổng quát:
un=u1+(n−1)d=200+(n−1)⋅10=10n+190 (triệu đồng).u_n=u_1+(n-1)d=200+(n-1)\cdot 10=10n+190\ \text{(triệu đồng)}.
Tổng lương 55 năm đầu theo hợp đồng AA là tổng 55 số hạng đầu của cấp số cộng:
S5=5 (2u1+4d)2=5 (2⋅200+4⋅10)2=5⋅4402=1100 (triệu đồng).S_5=\frac{5\,(2u_1+4d)}{2}=\frac{5\,(2\cdot 200+4\cdot 10)}{2}=\frac{5\cdot 440}{2}=1100\ \text{(triệu đồng)}.

b) Với cấp số nhân v1=180, q=1,05v_1=180,\ q=1{,}05:
v2=v1⋅q=180⋅1,05=189,v3=v1⋅q2=180⋅1,052=198,45.v_2=v_1\cdot q=180\cdot 1{,}05=189,\qquad v_3=v_1\cdot q^2=180\cdot 1{,}05^2=198{,}45.
Số hạng tổng quát:
vn=v1⋅q n−1=180⋅(1,05) n−1 (triệu đồng).v_n=v_1\cdot q^{\,n-1}=180\cdot (1{,}05)^{\,n-1}\ \text{(triệu đồng)}.
Tổng lương 55 năm đầu theo hợp đồng BB là tổng 55 số hạng đầu của cấp số nhân:
T5=v1⋅q5−1q−1=180⋅1,055−11,05−1=180⋅1,2762815625−10,05≈994,61 (triệu đồng).T_5=v_1\cdot\frac{q^5-1}{q-1}=180\cdot\frac{1{,}05^5-1}{1{,}05-1}=180\cdot\frac{1{,}2762815625-1}{0{,}05}\approx 994{,}61\ \text{(triệu đồng)}.

c) Lương năm thứ nn theo hợp đồng BB vượt lương năm thứ nn theo hợp đồng AA khi
vn>un  ⟺  180⋅(1,05) n−1>10n+190.v_n>u_n\iff 180\cdot (1{,}05)^{\,n-1}>10n+190.
Ta lập bảng so sánh (đơn vị: triệu đồng):

| nn | un=10n+190u_n=10n+190 | vn=180⋅1,05 n−1v_n=180\cdot 1{,}05^{\,n-1} |
|---|---|---|
| 1111 | 300300 | ≈293,20\approx 293{,}20 |
| 1212 | 310310 | ≈307,86\approx 307{,}86 |
| 1313 | 320320 | ≈323,25\approx 323{,}25 |

Với n=12n=12: v12≈307,86<310=u12v_{12}\approx 307{,}86<310=u_{12}.

Với n=13n=13: v13=180⋅1,0512≈323,25>320=u13v_{13}=180\cdot 1{,}05^{12}\approx 323{,}25>320=u_{13}.

Do (1,05) n−1(1{,}05)^{\,n-1} tăng theo hàm mũ còn 10n+19010n+190 chỉ tăng đều, nên từ n=13n=13 trở đi ta luôn có vn>unv_n>u_n. Vậy kể từ năm thứ 1313, lương hằng năm theo hợp đồng BB bắt đầu vượt lương hằng năm theo hợp đồng AA.

Đáp số

a) u2=210u_2=210; u3=220u_3=220; un=10n+190u_n=10n+190; tổng 5 năm =1100=1100 triệu đồngb) v2=189v_2=189; v3=198,45v_3=198,45; vn=180⋅(1,05)n−1v_n=180\cdot(1,05)^{n-1}; tổng 5 năm ≈994,61\approx 994,61 triệu đồngc) Kể từ năm thứ 13

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.