Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 5.30 trang 124 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh rằng giới hạn lim⁡x→0∣x∣x\lim\limits_{x \to 0} \dfrac{|x|}{x} không tồn tại.

Lời giải

Phân tích. Để chứng minh một giới hạn không tồn tại, theo SGK lớp 11 (KNTT) ta dùng định nghĩa giới hạn hàm số qua dãy: nếu tìm được hai dãy (xn)(x_n) và (xn′)(x'_n) cùng dần tới 00 (với xn, xn′≠0x_n,\,x'_n \ne 0) mà hai dãy giá trị tương ứng f(xn)f(x_n) và f(xn′)f(x'_n) có giới hạn khác nhau, thì lim⁡x→0f(x)\lim\limits_{x\to 0} f(x) không tồn tại.

Xét hàm số f(x)=∣x∣xf(x)=\dfrac{|x|}{x} với x≠0x\ne 0.

a) Chọn dãy thứ nhất (tiến về 0 từ phía dương). Lấy xn=1n>0x_n=\dfrac{1}{n}>0, khi đó xn→0x_n\to 0. Vì xn>0x_n>0 nên ∣xn∣=xn|x_n|=x_n, suy ra
f(xn)=∣xn∣xn=xnxn=1.f(x_n)=\frac{|x_n|}{x_n}=\frac{x_n}{x_n}=1.
Do đó lim⁡n→+∞f(xn)=1.\lim\limits_{n\to+\infty} f(x_n)=1.

b) Chọn dãy thứ hai (tiến về 0 từ phía âm). Lấy xn′=−1n<0x'_n=-\dfrac{1}{n}<0, khi đó xn′→0x'_n\to 0. Vì xn′<0x'_n<0 nên ∣xn′∣=−xn′|x'_n|=-x'_n, suy ra
f(xn′)=∣xn′∣xn′=−xn′xn′=−1.f(x'_n)=\frac{|x'_n|}{x'_n}=\frac{-x'_n}{x'_n}=-1.
Do đó lim⁡n→+∞f(xn′)=−1.\lim\limits_{n\to+\infty} f(x'_n)=-1.

c) Kết luận. Hai dãy (xn)(x_n) và (xn′)(x'_n) cùng dần tới 00 nhưng
lim⁡n→+∞f(xn)=1≠−1=lim⁡n→+∞f(xn′).\lim_{n\to+\infty} f(x_n)=1 \ne -1=\lim_{n\to+\infty} f(x'_n).
Vậy giới hạn lim⁡x→0∣x∣x\lim\limits_{x\to 0}\dfrac{|x|}{x} không tồn tại (đpcm).

*Kiểm tra lại:* với x>0x>0 thì ∣x∣x=1\dfrac{|x|}{x}=1 (ví dụ x=0,001x=0{,}001 cho giá trị 11); với x<0x<0 thì ∣x∣x=−1\dfrac{|x|}{x}=-1 (ví dụ x=−0,001x=-0{,}001 cho giá trị −1-1). Giá trị hàm số không dần về một số xác định duy nhất khi x→0x\to 0, phù hợp với kết luận.

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.