Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 35 trang 109 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình chữ nhật, AD=aAD = a, AB=a2AB = a\sqrt{2}. Biết SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) và SA=a3SA = a\sqrt{3}. Gọi MM là trung điểm của cạnh CDCD.

a) Chứng minh rằng BD⊥(SAM)BD \perp (SAM).

b) Tính theo aa thể tích khối chóp S.ABMDS.ABMD.

Lời giải

## Thiết lập

Hình chữ nhật ABCDABCD có AD=aAD = a, AB=CD=a2AB = CD = a\sqrt{2}. Vì SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) nên SA=a3SA = a\sqrt{3} là đường cao của khối chóp. MM là trung điểm CDCD nên DM=CD2=a22DM = \dfrac{CD}{2} = \dfrac{a\sqrt{2}}{2}.

## a) Chứng minh BD⊥(SAM)BD \perp (SAM)

Bước 1: BD⊥SABD \perp SA.

Vì SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) mà BD⊂(ABCD)BD \subset (ABCD) nên SA⊥BDSA \perp BD.

Bước 2: BD⊥AMBD \perp AM.

Gọi O=AM∩BDO = AM \cap BD. Xét hai tam giác vuông trong mặt đáy:

- Tam giác ADMADM vuông tại DD: tan⁡DAM^=DMAD=a2/2a=22.\tan\widehat{DAM} = \dfrac{DM}{AD} = \dfrac{a\sqrt{2}/2}{a} = \dfrac{\sqrt{2}}{2}.
- Tam giác DABDAB vuông tại AA: tan⁡ADB^=ABAD=a2a=2.\tan\widehat{ADB} = \dfrac{AB}{AD} = \dfrac{a\sqrt{2}}{a} = \sqrt{2}.

Do đó
tan⁡DAM^⋅tan⁡ADB^=22⋅2=1,\tan\widehat{DAM}\cdot\tan\widehat{ADB} = \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cdot\sqrt{2} = 1,
suy ra DAM^+ADB^=90∘\widehat{DAM} + \widehat{ADB} = 90^\circ. Trong tam giác AODAOD có OAD^+ODA^=90∘\widehat{OAD} + \widehat{ODA} = 90^\circ nên AOD^=90∘\widehat{AOD} = 90^\circ, tức là AM⊥BDAM \perp BD.

*(Có thể kiểm chứng bằng toạ độ: A(0;0)A(0;0), B(a2;0)B(a\sqrt2;0), D(0;a)D(0;a), M(a22;a)M\left(\dfrac{a\sqrt2}{2};a\right) thì BD⃗⋅AM⃗=(−a2)⋅a22+a⋅a=−a2+a2=0\vec{BD}\cdot\vec{AM} = (-a\sqrt2)\cdot\dfrac{a\sqrt2}{2} + a\cdot a = -a^2 + a^2 = 0.)*

Bước 3: Kết luận.

Ta có BD⊥SABD \perp SA và BD⊥AMBD \perp AM, mà SASA và AMAM là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong mặt phẳng (SAM)(SAM). Vậy
BD⊥(SAM).(đpcm)BD \perp (SAM). \qquad \text{(đpcm)}

##

b) Thể tích khối chóp S.ABMDS.ABMD

Đáy của khối chóp là tứ giác ABMDABMD. Ta tính diện tích ABMDABMD bằng cách lấy diện tích hình chữ nhật ABCDABCD trừ diện tích tam giác BCMBCM.

- Diện tích hình chữ nhật: SABCD=AB⋅AD=a2⋅a=a22.S_{ABCD} = AB\cdot AD = a\sqrt2\cdot a = a^2\sqrt2.
- Tam giác BCMBCM vuông tại CC có BC=AD=aBC = AD = a và CM=CD2=a22CM = \dfrac{CD}{2} = \dfrac{a\sqrt2}{2}:
SBCM=12⋅BC⋅CM=12⋅a⋅a22=a224.S_{BCM} = \dfrac{1}{2}\cdot BC\cdot CM = \dfrac{1}{2}\cdot a\cdot\dfrac{a\sqrt2}{2} = \dfrac{a^2\sqrt2}{4}.

Do đó
SABMD=a22−a224=3a224.S_{ABMD} = a^2\sqrt2 - \dfrac{a^2\sqrt2}{4} = \dfrac{3a^2\sqrt2}{4}.

Vì SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) nên SASA là đường cao. Thể tích:
VS.ABMD=13⋅SABMD⋅SA=13⋅3a224⋅a3=13⋅3a364=a364.V_{S.ABMD} = \dfrac{1}{3}\cdot S_{ABMD}\cdot SA = \dfrac{1}{3}\cdot\dfrac{3a^2\sqrt2}{4}\cdot a\sqrt3 = \dfrac{1}{3}\cdot\dfrac{3a^3\sqrt6}{4} = \dfrac{a^3\sqrt6}{4}.

Kiểm tra: 64≈0,61\dfrac{\sqrt6}{4} \approx 0{,}61, nên V≈0,61 a3V \approx 0{,}61\,a^3 (hợp lí).

Đáp số

đpcmV=a364≈0,61 a3V = \dfrac{a^3\sqrt6}{4} \approx 0,61\,a^3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.