Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 22 SGK Toán 12

Bài 13. Ứng dụng hình học của tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận biết công thức tính thể tích vật thể
Xét hình trụ có bán kính đáy RR, có trục là trục hoành OxOx, nằm giữa hai mặt phẳng x=ax = a và x=bx = b (a<ba < b) (H.4.20).

a) Tính thể tích VV của hình trụ.

b) Tính diện tích mặt cắt S(x)S(x) khi cắt hình trụ bởi mặt phẳng vuông góc với trục OxOx tại điểm có hoành độ là xx (a≤x≤ba \le x \le b). Từ đó tính ∫abS(x) dx\int_{a}^{b} S(x)\,dx và so sánh với VV.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 22 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.20: Hình trụ nằm ngang có trục là trục Ox, gốc O ở dưới. Trên trục đánh dấu ba vị trí: x=ax = a (đáy dưới), xx (mặt cắt ở giữa), x=bx = b (đáy trên). Bán kính đáy là RR.

Lời giải

a) Tính thể tích VV của hình trụ.

Hình trụ có bán kính đáy RR và nằm giữa hai mặt phẳng x=ax = a, x=bx = b nên có chiều cao (độ dài đường sinh):
h=b−a.h = b - a.

Áp dụng công thức thể tích hình trụ:
V=πR2⋅h=πR2(b−a).V = \pi R^2 \cdot h = \pi R^2 (b - a).

b) Tính S(x)S(x), tính ∫abS(x) dx\int_a^b S(x)\,dx và so sánh với VV.

Khi cắt hình trụ bởi mặt phẳng vuông góc với trục OxOx tại điểm có hoành độ xx (với a≤x≤ba \le x \le b), mặt cắt là một hình tròn có bán kính bằng bán kính đáy RR. Do đó diện tích mặt cắt không phụ thuộc vào xx:
S(x)=πR2,a≤x≤b.S(x) = \pi R^2, \quad a \le x \le b.

Từ đó:
∫abS(x) dx=∫abπR2 dx=πR2[ x ]ab=πR2(b−a).\int_a^b S(x)\,dx = \int_a^b \pi R^2\,dx = \pi R^2 \big[\,x\,\big]_a^b = \pi R^2 (b - a).

So sánh: Ta thấy
∫abS(x) dx=πR2(b−a)=V.\int_a^b S(x)\,dx = \pi R^2 (b - a) = V.

Vậy thể tích hình trụ đúng bằng tích phân của diện tích mặt cắt S(x)S(x) trên đoạn [a;b][a; b]. Điều này gợi ý công thức tính thể tích vật thể:
V=∫abS(x) dx.V = \int_a^b S(x)\,dx.

Đáp số

V=πR2(b−a)V = \pi R^2 (b - a)S(x)=πR2S(x) = \pi R^2; ∫abS(x) dx=πR2(b−a)=V\int_a^b S(x)\,dx = \pi R^2 (b-a) = V

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.