Giải Vận dụng 2 trang 23 SGK Toán 12
Đề bài
Tính thể tích của khối chóp cụt đều có diện tích hai đáy là , và chiều cao bằng (H.4.24). Từ đó suy ra công thức tính thể tích khối chóp đều có diện tích đáy bằng và chiều cao bằng .
Hình 4.24: Khối chóp cụt đều đặt trong hệ trục toạ độ Oxyz, đỉnh chóp trùng gốc O. Trục Ox đi qua tâm hai đáy. Đáy nhỏ có diện tích nằm tại mặt phẳng vuông góc Ox ở hoành độ ; đáy lớn có diện tích nằm ở hoành độ . Một mặt cắt bất kì vuông góc với Ox tại điểm có hoành độ (với ) có diện tích .
Lời giải
Thiết lập. Đặt khối chóp cụt đều trong hệ trục như H.4.24: đỉnh của khối chóp (khi kéo dài) trùng gốc , trục đi qua tâm các đáy. Đáy nhỏ (diện tích ) nằm ở mặt phẳng vuông góc tại , đáy lớn (diện tích ) nằm tại , với .
Gọi là diện tích mặt cắt của khối chóp bởi mặt phẳng vuông góc với tại hoành độ (với ). Mặt cắt này đồng dạng với đáy, và tỉ số đồng dạng bằng tỉ số khoảng cách tới đỉnh , tức bằng so với đáy lớn. Vì diện tích tỉ lệ với bình phương tỉ số đồng dạng nên
a) Thể tích khối chóp cụt đều.
Ta có , suy ra và .
Thể tích khối chóp cụt bằng tích phân diện tích mặt cắt:
Phân tích , và , nên
Mà , và . Do đó
b) Suy ra công thức thể tích khối chóp đều.
Khối chóp đều là trường hợp giới hạn của khối chóp cụt khi đáy nhỏ thu về một điểm (đỉnh), tức . Thay , vào công thức trên:
Vậy thể tích khối chóp đều có diện tích đáy và chiều cao là — đúng với công thức đã biết.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.