Giải Bài 4.19 trang 26 SGK Toán 12
Đề bài
Cho tam giác vuông có cạnh nằm trên trục và . Gọi là khối tròn xoay sinh ra khi quay miền tam giác xung quanh trục (H.4.31).
a) Tính thể tích của theo và .
b) Tìm sao cho thể tích lớn nhất.
Hình 4.31: Hệ trục . Tam giác vuông với ở gốc toạ độ, nằm trên trục (), ở phía trên nằm trên đường thẳng vuông góc với tại ; góc tại . Khi quay miền tam giác quanh trục tạo thành khối nón (tô vàng) đỉnh , đáy là đường tròn bán kính tại .
Lời giải
Thiết lập. Chọn hệ trục như hình. Ta có , nằm trên với ; vì nằm trên đường vuông góc với tại nên , tức tam giác vuông tại .
Trong tam giác vuông tại :
Đường thẳng đi qua gốc với hệ số góc nên có phương trình
Miền tam giác là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị , trục và đường thẳng . Khi quay quanh ta được khối nón đỉnh , chiều cao , bán kính đáy .
a) Tính thể tích .
Áp dụng công thức thể tích khối tròn xoay:
Mà , nên
(Đúng bằng công thức thể tích khối nón .)
b) Tìm để lớn nhất.
Với cố định, xét trên nửa khoảng .
Đạo hàm:
Trên ta có và , do đó : hàm đồng biến trên nửa khoảng đó.
Vậy đạt giá trị lớn nhất tại đầu mút phải . Khi đó nên
Kết luận: thì thể tích lớn nhất, .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.