Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.29 trang 59 SGK Toán 12

Bài 17. Phương trình mặt cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, phương trình nào trong các phương trình sau là phương trình mặt cầu? Xác định tâm và bán kính của mặt cầu ứng với phương trình đó.

a) x2+y2+z2−2x−5z+30=0x^2+y^2+z^2-2x-5z+30=0;

b) x2+y2+z2−4x+2y−2z=0x^2+y^2+z^2-4x+2y-2z=0;

c) x3+y3+z3−2x+6y−9z−10=0x^3+y^3+z^3-2x+6y-9z-10=0;

d) x2+y2+z2+5=0x^2+y^2+z^2+5=0.

Lời giải

Nhắc lại: Phương trình x2+y2+z2−2ax−2by−2cz+d=0x^2+y^2+z^2-2ax-2by-2cz+d=0 là phương trình mặt cầu khi và chỉ khi a2+b2+c2−d>0a^2+b^2+c^2-d>0. Khi đó mặt cầu có tâm I(a;b;c)I(a;b;c) và bán kính R=a2+b2+c2−dR=\sqrt{a^2+b^2+c^2-d}.

a) x2+y2+z2−2x−5z+30=0x^2+y^2+z^2-2x-5z+30=0.

Đồng nhất: a=1, b=0, c=52, d=30a=1,\ b=0,\ c=\dfrac{5}{2},\ d=30.

Xét a2+b2+c2−d=12+02+(52)2−30=1+254−30=−914<0a^2+b^2+c^2-d=1^2+0^2+\left(\dfrac{5}{2}\right)^2-30=1+\dfrac{25}{4}-30=-\dfrac{91}{4}<0.

Vậy phương trình a) không phải là phương trình mặt cầu.

b) x2+y2+z2−4x+2y−2z=0x^2+y^2+z^2-4x+2y-2z=0.

Đồng nhất: a=2, b=−1, c=1, d=0a=2,\ b=-1,\ c=1,\ d=0.

Xét a2+b2+c2−d=22+(−1)2+12−0=4+1+1=6>0a^2+b^2+c^2-d=2^2+(-1)^2+1^2-0=4+1+1=6>0.

Vậy phương trình

b) là phương trình mặt cầu, có tâm I(2;−1;1)I(2;-1;1) và bán kính R=6R=\sqrt{6}.

c) x3+y3+z3−2x+6y−9z−10=0x^3+y^3+z^3-2x+6y-9z-10=0.

Các biến x,y,zx,y,z có bậc 33 (chứa x3,y3,z3x^3,y^3,z^3) nên đây không có dạng x2+y2+z2−2ax−2by−2cz+d=0x^2+y^2+z^2-2ax-2by-2cz+d=0. Do đó phương trình

c) không phải là phương trình mặt cầu.

d) x2+y2+z2+5=0x^2+y^2+z^2+5=0.

Đồng nhất: a=0, b=0, c=0, d=5a=0,\ b=0,\ c=0,\ d=5.

Xét a2+b2+c2−d=0+0+0−5=−5<0a^2+b^2+c^2-d=0+0+0-5=-5<0.

Vậy phương trình

d) không phải là phương trình mặt cầu.

Kết luận: Chỉ có phương trình

b) là phương trình mặt cầu, với tâm I(2;−1;1)I(2;-1;1) và bán kính R=6R=\sqrt{6}.

Đáp số

Không phải mặt cầuLà mặt cầu, tâm I(2;−1;1)I(2;-1;1), bán kính R=6R=\sqrt{6}Không phải mặt cầuKhông phải mặt cầu

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.