Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.16 trang 80 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm chiều rộng dd của dòng sông trong Hình 4.27 (làm tròn đến m).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.27: Mặt cắt một dòng sông. Từ một điểm trên bờ dưới, một tia ngắm hợp với bờ (mặt nước) một góc 40∘40^\circ đi chéo qua sông lên bờ trên. Bề rộng theo phương ngang (dọc bờ) đo được là 50 m. Chiều rộng dd của dòng sông là khoảng cách vuông góc giữa hai bờ; góc ở đỉnh trên (giữa tia ngắm và đường vuông góc dd) là 40∘40^\circ. Cần tính dd.

Lời giải

Xét mặt cắt dòng sông như một tam giác vuông, trong đó:

- Chiều rộng dd của dòng sông là cạnh góc vuông vuông góc với hai bờ.
- Khoảng cách đo dọc theo bờ (phương ngang) là cạnh góc vuông kia, bằng 5050 m.
- Góc giữa tia ngắm và đường vuông góc dd (góc ở đỉnh trên) bằng 40∘40^\circ.

Trong tam giác vuông đó, đối với góc 40∘40^\circ thì cạnh 5050 m là cạnh đối, còn chiều rộng dd là cạnh kề. Theo tỉ số lượng giác của góc nhọn:

tan⁡40∘=cạnh đốicạnh kề=50d.\tan 40^\circ = \dfrac{\text{cạnh đối}}{\text{cạnh kề}} = \dfrac{50}{d}.

Suy ra:

d=50tan⁡40∘≈500,8391≈59,6  (m).d = \dfrac{50}{\tan 40^\circ} \approx \dfrac{50}{0{,}8391} \approx 59{,}6 \;(\text{m}).

Làm tròn đến mét, ta được d≈60d \approx 60 m.

Kiểm tra lại: Với d≈59,6d \approx 59{,}6 m thì tan⁡40∘=5059,6≈0,839\tan 40^\circ = \dfrac{50}{59{,}6} \approx 0{,}839, đúng bằng tan⁡40∘\tan 40^\circ. Vậy kết quả hợp lí.

Vậy chiều rộng của dòng sông khoảng 6060 m.

Đáp số

d≈60d \approx 60 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.