Giải Hoạt động 1 trang 99 SGK Toán 9
Đề bài
Cho đường thẳng và điểm . Gọi là chân đường vuông góc hạ từ xuống , và là một điểm thuộc tia . Trong mỗi trường hợp sau đây, hãy vẽ đường tròn và cho biết đường thẳng và đường tròn có bao nhiêu điểm chung.
Hình 5.25 gồm ba trường hợp, mỗi trường hợp có điểm , đường thẳng với là chân đường vuông góc hạ từ xuống (đánh dấu góc vuông tại ), và điểm trên tia :
a) (điểm nằm phía dưới đường thẳng , ở phía đối diện với );
b) (điểm trùng với trên đường thẳng );
c) (điểm nằm giữa và , ở phía trên đường thẳng ).
Lời giải
Gọi là bán kính của đường tròn . Vì là chân đường vuông góc hạ từ xuống đường thẳng nên chính là khoảng cách từ tâm đến đường thẳng . Ta so sánh khoảng cách với bán kính trong từng trường hợp.
a) Trường hợp (tức )
Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng nhỏ hơn bán kính, nên đường thẳng nằm "cắt sâu" vào đường tròn. Khi vẽ đường tròn , đường thẳng nằm hai phía của tâm theo phương và cắt đường tròn tại hai điểm phân biệt.
Vậy đường thẳng và đường tròn có 2 điểm chung.
b) Trường hợp (tức )
Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng bằng đúng bán kính, và điểm trùng với . Lúc này điểm vừa thuộc đường thẳng , vừa thuộc đường tròn (vì ). Mọi điểm khác của đều có khoảng cách tới lớn hơn nên nằm ngoài đường tròn. Do đó đường thẳng chỉ chạm đường tròn tại đúng một điểm .
Vậy đường thẳng và đường tròn có 1 điểm chung (đó là điểm ).
c) Trường hợp (tức )
Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng lớn hơn bán kính, điểm nằm giữa và nên đường thẳng nằm hẳn ra ngoài đường tròn. Mọi điểm của đều cách một khoảng không nhỏ hơn , nên không có điểm nào của nằm trên đường tròn.
Vậy đường thẳng và đường tròn không có điểm chung (0 điểm chung).
Nhận xét: Nếu gọi là khoảng cách từ tâm đến đường thẳng và là bán kính thì:
- : đường thẳng và đường tròn có 2 điểm chung;
- : có 1 điểm chung;
- : không có điểm chung.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.