Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Luyện tập 2 trang 101 SGK Toán 9

Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho một hình vuông có độ dài mỗi cạnh bằng 6 cm và hai đường chéo cắt nhau tại II. Chứng minh rằng đường tròn (I;3 cm)(I; 3\ \text{cm}) tiếp xúc với cả bốn cạnh của hình vuông.

Lời giải

Phân tích. Gọi hình vuông là ABCDABCD có cạnh 6 cm6\ \text{cm}, hai đường chéo ACAC và BDBD cắt nhau tại II. Vì hai đường chéo của hình vuông cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường nên II là tâm của hình vuông, đồng thời II cách đều bốn cạnh. Ta sẽ tính khoảng cách từ II đến mỗi cạnh rồi so sánh với bán kính R=3 cmR = 3\ \text{cm}.

Bước 1. Tính khoảng cách từ II đến một cạnh.

Xét cạnh ABAB. Gọi MM là trung điểm của ABAB. Trong hình vuông, đoạn thẳng nối tâm II với trung điểm MM của một cạnh thì vuông góc với cạnh đó (vì IMIM song song với cạnh BCBC kề bên, mà BC⊥ABBC \perp AB), nên IM⊥ABIM \perp AB. Do đó IMIM chính là khoảng cách từ II đến đường thẳng ABAB.

Độ dài IMIM bằng nửa độ dài cạnh của hình vuông:
IM=AB2=62=3 (cm).IM = \frac{AB}{2} = \frac{6}{2} = 3\ (\text{cm}).

Bước 2. Khoảng cách từ II đến cả bốn cạnh.

Lập luận hoàn toàn tương tự với ba cạnh còn lại BCBC, CDCD, DADA, ta được khoảng cách từ tâm II đến mỗi cạnh đều bằng:
d=3 cm.d = 3\ \text{cm}.

Bước 3. Kết luận bằng vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn.

Xét đường tròn (I; 3 cm)(I;\ 3\ \text{cm}), tức R=3 cmR = 3\ \text{cm}. Với mỗi cạnh của hình vuông, khoảng cách từ tâm II đến đường thẳng chứa cạnh đó là d=3 cmd = 3\ \text{cm}.

Vì d=R (=3 cm)d = R\ (= 3\ \text{cm}) nên theo dấu hiệu nhận biết, mỗi đường thẳng chứa cạnh của hình vuông đều tiếp xúc với đường tròn (I; 3 cm)(I;\ 3\ \text{cm}); tiếp điểm chính là trung điểm của cạnh (chân đường vuông góc hạ từ II). Hơn nữa, tiếp điểm nằm ngay trên cạnh (đoạn thẳng) chứ không nằm ngoài, nên đường tròn tiếp xúc với cả bốn cạnh của hình vuông.

Vậy đường tròn (I; 3 cm)(I;\ 3\ \text{cm}) tiếp xúc với cả bốn cạnh của hình vuông (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.