Giải Thử thách nhỏ trang 103 SGK Toán 9
Đề bài
Cho góc và điểm thuộc tia . Hãy vẽ đường tròn tâm tiếp xúc với cả hai cạnh của góc sao cho là một trong hai tiếp điểm.
Lời giải
Phân tích.
Giả sử đã dựng được đường tròn tâm tiếp xúc với cả hai cạnh , của góc, trong đó là tiếp điểm trên cạnh .
- Vì cách đều hai cạnh của góc (khoảng cách đến mỗi cạnh đều bằng bán kính ) nên nằm trên tia phân giác của góc .
- Vì đường tròn tiếp xúc với tại nên bán kính tại , tức nằm trên đường thẳng vuông góc với tại .
Vậy là giao điểm của tia phân giác góc với đường vuông góc dựng từ trên .
Cách dựng.
1) Dựng tia phân giác của góc .
2) Qua dựng đường thẳng vuông góc với ; đường thẳng cắt tia phân giác tại .
3) Dựng đường tròn .
Đó là đường tròn cần dựng.
Chứng minh.
Gọi là chân đường vuông góc hạ từ xuống cạnh , đặt .
- Theo cách dựng, tại , mà nên là tiếp tuyến của đường tròn và là tiếp điểm.
- Vì thuộc tia phân giác của góc nên cách đều hai cạnh của góc, suy ra khoảng cách từ đến bằng khoảng cách từ đến : .
- Do và tại nên cũng là tiếp tuyến của đường tròn , với tiếp điểm là .
Vậy đường tròn tiếp xúc với cả hai cạnh của góc và nhận làm một trong hai tiếp điểm (đpcm).
Biện luận. Góc khác góc bẹt nên tia phân giác và đường vuông góc với tại luôn cắt nhau tại đúng một điểm ; bài toán có duy nhất một nghiệm hình.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.