Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.22 trang 103 SGK Toán 9

Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho góc xOyxOy với tia phân giác OtOt và điểm AA trên cạnh OxOx, điểm BB trên cạnh OyOy sao cho OA=OBOA = OB. Đường thẳng qua AA và vuông góc với OxOx cắt OtOt tại MM. Chứng minh rằng OAOA và OBOB là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (M;MA)(M; MA).

Lời giải

Phân tích. Đường tròn đang xét là (M;MA)(M; MA), có tâm MM và bán kính R=MAR = MA. Ta sẽ chứng minh cả hai đường thẳng OAOA (chứa trong OxOx) và OBOB (chứa trong OyOy) đều là tiếp tuyến của đường tròn này, và chúng cắt nhau tại OO.

a) OAOA là tiếp tuyến của (M;MA)(M; MA).

Vì AA cách tâm MM một khoảng bằng MA=RMA = R nên điểm AA nằm trên đường tròn (M;MA)(M; MA).

Theo giả thiết, đường thẳng qua AA và vuông góc với OxOx chính là đường thẳng AMAM, nên AM⊥OxAM \perp Ox tại AA, tức là AM⊥OAAM \perp OA tại AA.

Như vậy OAOA là đường thẳng đi qua điểm AA của đường tròn và vuông góc với bán kính MAMA tại tiếp điểm AA. Do đó OAOA là tiếp tuyến của (M;MA)(M; MA) tại AA.

b) OBOB là tiếp tuyến của (M;MA)(M; MA).

Gọi HH là chân đường vuông góc hạ từ MM xuống OyOy, khi đó MHMH là khoảng cách từ MM đến OyOy, còn MAMA là khoảng cách từ MM đến OxOx.

Vì MM nằm trên tia phân giác OtOt của góc xOyxOy nên MM cách đều hai cạnh của góc:
MH=MA=R.MH = MA = R.

Suy ra điểm HH cách tâm MM đúng bằng bán kính RR, nên HH nằm trên đường tròn (M;MA)(M; MA). Lại có MH⊥OyMH \perp Oy tại HH, nên OyOy là tiếp tuyến của (M;MA)(M; MA) tại HH.

Ta chứng minh HH trùng với BB. Xét hai tam giác vuông OAMOAM (vuông tại AA) và OHMOHM (vuông tại HH) có:
- OMOM là cạnh chung (cạnh huyền);
- AOM^=HOM^\widehat{AOM} = \widehat{HOM} (vì OtOt là tia phân giác của góc xOyxOy).

Do đó △OAM=△OHM\triangle OAM = \triangle OHM (cạnh huyền – góc nhọn), suy ra OA=OHOA = OH.

Mà theo giả thiết OA=OBOA = OB, nên OH=OBOH = OB. Hai điểm HH và BB cùng nằm trên tia OyOy và cách OO một khoảng bằng nhau, vậy H≡BH \equiv B.

Khi đó BB nằm trên đường tròn (M;MA)(M; MA) và MB⊥OyMB \perp Oy tại BB, nên OBOB là tiếp tuyến của (M;MA)(M; MA) tại BB.

c) Kết luận. OAOA và OBOB đều là tiếp tuyến của đường tròn (M;MA)(M; MA), và chúng cùng đi qua điểm OO nên cắt nhau tại OO. Vậy OAOA và OBOB là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (M;MA)(M; MA) (đpcm).

*Nhận xét.* Từ chứng minh trên còn suy ra MA=MBMA = MB, tức BB cũng nằm trên (M;MA)(M; MA) và hai tiếp tuyến OAOA, OBOB bằng nhau — đúng tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau.

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.