Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.23 trang 103 SGK Toán 9

Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho SASA và SBSB là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (O)(O) (AA và BB là hai tiếp điểm). Gọi MM là một điểm tuỳ ý trên cung nhỏ ABAB. Tiếp tuyến của (O)(O) tại MM cắt SASA tại EE và cắt SBSB tại FF.

a) Chứng minh rằng chu vi của tam giác SEFSEF bằng SA+SBSA + SB.

b) Giả sử MM là giao điểm của đoạn SOSO với đường tròn (O)(O). Chứng minh rằng SE=SFSE = SF.

Lời giải

Nhận xét (dùng chung). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau, hai đoạn tiếp tuyến kẻ từ một điểm đến đường tròn thì bằng nhau:
- Từ SS: SA=SBSA = SB (vì SASA, SBSB là hai tiếp tuyến của (O)(O)).
- Từ EE: EE là giao của hai tiếp tuyến SASA và EFEF (tiếp điểm AA và MM), nên EA=EMEA = EM.
- Từ FF: FF là giao của hai tiếp tuyến SBSB và EFEF (tiếp điểm BB và MM), nên FB=FMFB = FM.

a) Chứng minh chu vi tam giác SEFSEF bằng SA+SBSA + SB.

Vì EE nằm trên đoạn SASA và FF nằm trên đoạn SBSB nên:
SA=SE+EA,SB=SF+FB.SA = SE + EA, \qquad SB = SF + FB.

Chu vi tam giác SEFSEF là:
P=SE+EF+FS=SE+(EM+MF)+FS,P = SE + EF + FS = SE + (EM + MF) + FS,
vì điểm MM nằm giữa EE và FF nên EF=EM+MFEF = EM + MF.

Thay EM=EAEM = EA và MF=FBMF = FB (theo nhận xét trên):
P=SE+EA+FB+FS=(SE+EA)+(SF+FB)=SA+SB.P = SE + EA + FB + FS = (SE + EA) + (SF + FB) = SA + SB.

Vậy chu vi tam giác SEFSEF bằng SA+SBSA + SB (đpcm).

b) Khi MM là giao điểm của đoạn SOSO với đường tròn (O)(O), chứng minh SE=SFSE = SF.

Vì SASA, SBSB là hai tiếp tuyến cắt nhau tại SS nên tia SOSO là tia phân giác của góc ASB^\widehat{ASB}, tức là SOSO là tia phân giác của góc ESF^\widehat{ESF}. Do đó SMSM là tia phân giác của góc ESF^\widehat{ESF} trong tam giác SEFSEF (1).

Mặt khác, EFEF là tiếp tuyến của (O)(O) tại MM nên EF⊥OMEF \perp OM. Vì MM nằm trên đoạn SOSO nên ba điểm SS, MM, OO thẳng hàng, suy ra OMOM nằm trên đường thẳng SOSO. Do đó EF⊥SMEF \perp SM tại MM, nghĩa là SMSM là đường cao của tam giác SEFSEF hạ từ đỉnh SS (2).

Từ (1) và (2): trong tam giác SEFSEF, đường thẳng SMSM vừa là đường phân giác vừa là đường cao xuất phát từ đỉnh SS. Vậy tam giác SEFSEF cân tại SS, suy ra:
SE=SF(đpcm).SE = SF \quad (\text{đpcm}).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.