Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.31 trang 110 SGK Toán 9

Luyện tập chung (Chương V. Đường tròn)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai đường tròn (O)(O) và (O′)(O') tiếp xúc ngoài với nhau tại AA và cùng tiếp xúc với đường thẳng dd tại BB và CC (khác AA), trong đó B∈(O)B \in (O) và C∈(O′)C \in (O'). Tiếp tuyến của (O)(O) tại AA cắt BCBC tại MM. Chứng minh rằng:

a) Đường thẳng MAMA tiếp xúc với (O′)(O');

b) Điểm MM là trung điểm của đoạn thẳng BCBC, từ đó suy ra ABCABC là tam giác vuông.

Lời giải

a) Chứng minh đường thẳng MAMA tiếp xúc với (O′)(O').

Vì hai đường tròn (O)(O) và (O′)(O') tiếp xúc ngoài với nhau tại AA nên chúng có một tiếp tuyến chung tại AA (đường thẳng qua AA và vuông góc với OO′OO'). Tiếp tuyến chung này vừa là tiếp tuyến của (O)(O) tại AA, vừa là tiếp tuyến của (O′)(O') tại AA.

Theo giả thiết, tiếp tuyến của (O)(O) tại AA chính là đường thẳng MAMA. Do đó MAMA trùng với tiếp tuyến chung tại AA, nên MAMA cũng là tiếp tuyến của (O′)(O') tại AA.

Vậy đường thẳng MAMA tiếp xúc với (O′)(O'). (đpcm)

b) Chứng minh MM là trung điểm của BCBC và tam giác ABCABC vuông.

Xét đường tròn (O)(O): đường thẳng dd tiếp xúc với (O)(O) tại BB nên MBMB là tiếp tuyến của (O)(O); mặt khác MAMA cũng là tiếp tuyến của (O)(O) tại AA. Từ điểm MM kẻ được hai tiếp tuyến MBMB và MAMA tới (O)(O), theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau ta có:
MA=MB.(1)MA = MB. \quad (1)

Xét đường tròn (O′)(O'): đường thẳng dd tiếp xúc với (O′)(O') tại CC nên MCMC là tiếp tuyến của (O′)(O'); theo câu a), MAMA cũng là tiếp tuyến của (O′)(O') tại AA. Từ điểm MM kẻ được hai tiếp tuyến MCMC và MAMA tới (O′)(O'), nên:
MA=MC.(2)MA = MC. \quad (2)

Từ (1)(1) và (2)(2) suy ra:
MB=MC=MA.MB = MC = MA.

Vì BB, MM, CC cùng nằm trên đường thẳng dd và MB=MCMB = MC nên MM là trung điểm của đoạn thẳng BCBC. (đpcm)

Khi đó MA=MB=MC=12BCMA = MB = MC = \dfrac{1}{2}BC, tức là trong tam giác ABCABC, đường trung tuyến AMAM ứng với cạnh BCBC bằng nửa cạnh BCBC. Theo dấu hiệu nhận biết tam giác vuông (đường trung tuyến ứng với một cạnh bằng nửa cạnh ấy), tam giác ABCABC vuông tại AA.

Vậy tam giác ABCABC là tam giác vuông (vuông tại AA). (đpcm)

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.