Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Hoạt động 2 trang 115 SGK Toán 9

Pha chế dung dịch theo nồng độ yêu cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xây dựng bảng tính Excel
Thực hiện theo các bước sau để xây dựng bảng tính Excel tính toán lượng chất tan và dung môi cần thiết.

Bước 1. Tạo bảng trên phần mềm Excel, điền các ô thông tin vào bảng tính.

Bước 2. Nhập số liệu vào cột nồng độ phần trăm, thể tích dung dịch, khối lượng riêng của đường (1,1 g/ml).

Bước 3. Sử dụng công thức nghiệm ở HĐ1 để nhập công thức vào cột lượng chất tan và lượng nước cần pha.

Bước 4. Hoàn thiện bảng tính: Làm tròn số liệu sau dấu phẩy một chữ số và thêm dấu phân cách hàng nghìn cho thể tích dung dịch và khối lượng. Đóng khung cho bảng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 115 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng tính Excel mẫu với các cột: A. Nồng độ phần trăm (a %); B. Thể tích dung dịch (n ml); C. Khối lượng riêng chất tan (g/ml); D. Lượng chất tan (g); E. Lượng nước cần pha (g). Các hàng 1, 2, 3 để trống chờ nhập số liệu.

Lời giải

Nhắc lại công thức ở HĐ1. Khối lượng riêng DD (g/ml), thể tích dung dịch nn (ml) nên khối lượng dung dịch là

mdd=D⋅n (g).m_{dd}=D\cdot n\ (\text{g}).

Nồng độ phần trăm a%a\% cho ta khối lượng chất tan và khối lượng nước cần pha:

mct=a100⋅mdd=a100⋅D⋅n,mH2O=mdd−mct=D⋅n−mct.m_{ct}=\dfrac{a}{100}\cdot m_{dd}=\dfrac{a}{100}\cdot D\cdot n,\qquad m_{H_2O}=m_{dd}-m_{ct}=D\cdot n-m_{ct}.

Bước 1 — Tạo bảng. Trên trang tính, gõ tiêu đề cho 5 cột (hàng 1):

| A | B | C | D | E |
|---|---|---|---|---|
| Nồng độ phần trăm (%) | Thể tích dung dịch (ml) | Khối lượng riêng (g/ml) | Lượng chất tan (g) | Lượng nước cần pha (g) |

Số liệu bắt đầu nhập từ hàng 2 (các hàng 2, 3, 4 ứng với 3 lần pha chế).

Bước 2 — Nhập số liệu. Gõ các giá trị đã cho vào ba cột đầu. Vì pha dung dịch đường nên cột C (khối lượng riêng) đều ghi 1,11{,}1. Ví dụ hàng 2: A2 = `10`, B2 = `100`, C2 = `1,1`.

Bước 3 — Nhập công thức. Dùng đúng công thức HĐ1:

- Ô D2 (lượng chất tan): gõ `=A2*B2*C2/100`
- Ô E2 (lượng nước cần pha): gõ `=B2*C2-D2`

Sau đó dùng chuột kéo (fill) hai ô D2, E2 xuống D3:E4 để áp dụng cho các hàng còn lại.

*Kiểm tra với hàng 2:* mdd=1,1⋅100=110m_{dd}=1{,}1\cdot 100=110 g; mct=10100⋅110=11m_{ct}=\dfrac{10}{100}\cdot110=11 g; mH2O=110−11=99m_{H_2O}=110-11=99 g — hợp lí.

Bước 4 — Hoàn thiện bảng.
- Bôi đen các ô số rồi chọn Decrease/Increase Decimal để làm tròn một chữ số sau dấu phẩy.
- Với cột Thể tích (B) và các cột khối lượng (D, E): mở Format Cells → Number, chọn Use 1000 Separator (,) để thêm dấu phân cách hàng nghìn.
- Bôi đen toàn bảng, chọn All Borders để đóng khung cho bảng.

Đáp số

Ô D (lượng chất tan): =A2*B2*C2/100Ô E (lượng nước cần pha): =B2*C2-D2Kiểm tra a=10%, n=100 ml, D=1,1: m_ct=11,0 g; m_nước=99,0 g

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.