Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.19 trang 20 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương VI   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng công thức nghiệm hoặc công thức nghiệm thu gọn, giải các phương trình sau:

a) x2−25x+1=0x^2 - 2\sqrt{5}x + 1 = 0;

b) 3x2−9x+3=03x^2 - 9x + 3 = 0;

c) 11x2−13x+5=011x^2 - 13x + 5 = 0;

d) 2x2+26x+3=02x^2 + 2\sqrt{6}x + 3 = 0.

Lời giải

a) x2−25 x+1=0x^2 - 2\sqrt{5}\,x + 1 = 0

Đây là phương trình bậc hai với a=1a = 1, b=−25b = -2\sqrt{5} (nên b′=−5b' = -\sqrt{5}), c=1c = 1.

Dùng công thức nghiệm thu gọn:
Δ′=b′2−ac=(−5)2−1⋅1=5−1=4>0.\Delta' = b'^2 - ac = (-\sqrt{5})^2 - 1\cdot 1 = 5 - 1 = 4 > 0.

Vì Δ′>0\Delta' > 0 nên phương trình có hai nghiệm phân biệt. Ta có Δ′=2\sqrt{\Delta'} = 2, do đó:
x1=−b′+Δ′a=5+21=5+2,x_1 = \frac{-b' + \sqrt{\Delta'}}{a} = \frac{\sqrt{5} + 2}{1} = \sqrt{5} + 2,
x2=−b′−Δ′a=5−21=5−2.x_2 = \frac{-b' - \sqrt{\Delta'}}{a} = \frac{\sqrt{5} - 2}{1} = \sqrt{5} - 2.

Vậy phương trình có hai nghiệm x1=5+2≈4,24x_1 = \sqrt{5} + 2 \approx 4{,}24 và x2=5−2≈0,24x_2 = \sqrt{5} - 2 \approx 0{,}24.

b) 3x2−9x+3=03x^2 - 9x + 3 = 0

Chia cả hai vế cho 33, ta được phương trình tương đương:
x2−3x+1=0.x^2 - 3x + 1 = 0.

Phương trình này có a=1a = 1, b=−3b = -3, c=1c = 1.

Dùng công thức nghiệm:
Δ=b2−4ac=(−3)2−4⋅1⋅1=9−4=5>0.\Delta = b^2 - 4ac = (-3)^2 - 4\cdot 1\cdot 1 = 9 - 4 = 5 > 0.

Vì Δ>0\Delta > 0 nên phương trình có hai nghiệm phân biệt:
x1=−b+Δ2a=3+52,x_1 = \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{3 + \sqrt{5}}{2},
x2=−b−Δ2a=3−52.x_2 = \frac{-b - \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{3 - \sqrt{5}}{2}.

Vậy phương trình có hai nghiệm x1=3+52≈2,62x_1 = \dfrac{3 + \sqrt{5}}{2} \approx 2{,}62 và x2=3−52≈0,38x_2 = \dfrac{3 - \sqrt{5}}{2} \approx 0{,}38.

c) 11x2−13x+5=011x^2 - 13x + 5 = 0

Phương trình có a=11a = 11, b=−13b = -13, c=5c = 5.

Dùng công thức nghiệm:
Δ=b2−4ac=(−13)2−4⋅11⋅5=169−220=−51<0.\Delta = b^2 - 4ac = (-13)^2 - 4\cdot 11\cdot 5 = 169 - 220 = -51 < 0.

Vì Δ<0\Delta < 0 nên phương trình vô nghiệm.

Vậy phương trình vô nghiệm.

d) 2x2+26 x+3=02x^2 + 2\sqrt{6}\,x + 3 = 0

Phương trình có a=2a = 2, b=26b = 2\sqrt{6} (nên b′=6b' = \sqrt{6}), c=3c = 3.

Dùng công thức nghiệm thu gọn:
Δ′=b′2−ac=(6)2−2⋅3=6−6=0.\Delta' = b'^2 - ac = (\sqrt{6})^2 - 2\cdot 3 = 6 - 6 = 0.

Vì Δ′=0\Delta' = 0 nên phương trình có nghiệm kép:
x1=x2=−b′a=−62.x_1 = x_2 = \frac{-b'}{a} = \frac{-\sqrt{6}}{2}.

Vậy phương trình có nghiệm kép x1=x2=−62≈−1,22x_1 = x_2 = -\dfrac{\sqrt{6}}{2} \approx -1{,}22.

Đáp số

x1=5+2≈4,24x_1 = \sqrt{5} + 2 \approx 4{,}24; x2=5−2≈0,24x_2 = \sqrt{5} - 2 \approx 0{,}24x1=3+52≈2,62x_1 = \dfrac{3+\sqrt{5}}{2} \approx 2{,}62; x2=3−52≈0,38x_2 = \dfrac{3-\sqrt{5}}{2} \approx 0{,}38Vô nghiệm (vì Δ=−51<0\Delta = -51 < 0)Nghiệm kép x1=x2=−62≈−1,22x_1 = x_2 = -\dfrac{\sqrt{6}}{2} \approx -1{,}22

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.