Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Hoạt động 6 trang 75 SGK Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác đều ABCABC có trọng tâm GG.

a) Giải thích vì sao GG cũng là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC.

b) Từ đó, giải thích vì sao bán kính đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC bằng một nửa bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC và bằng 36BC\dfrac{\sqrt{3}}{6}BC.

Lời giải

a) G là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC.

Gọi AMAM, BNBN, CPCP lần lượt là ba đường trung tuyến của tam giác đều ABCABC (MM, NN, PP là trung điểm của BCBC, CACA, ABAB). Trọng tâm GG là giao điểm của ba đường trung tuyến đó.

Vì tam giác ABCABC đều nên trong mỗi tam giác, đường trung tuyến xuất phát từ một đỉnh đồng thời là đường phân giác của góc ở đỉnh đó. Chẳng hạn, tam giác ABCABC có AB=ACAB = AC nên trung tuyến AMAM cũng là đường phân giác của góc AA; tương tự BNBN, CPCP là các đường phân giác của góc BB, góc CC.

Do đó GG chính là giao điểm của ba đường phân giác của tam giác ABCABC, nên GG cách đều ba cạnh của tam giác. Vậy GG là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC (đpcm).

b) Bán kính đường tròn nội tiếp bằng nửa bán kính đường tròn ngoại tiếp và bằng 36BC\dfrac{\sqrt{3}}{6}BC.

Lập luận như trên, các đường trung tuyến AMAM, BNBN, CPCP của tam giác đều cũng là các đường trung trực của các cạnh. Vì vậy GG cũng cách đều ba đỉnh AA, BB, CC, tức GG đồng thời là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC.

Khi đó:
- Bán kính đường tròn ngoại tiếp: R=GAR = GA (khoảng cách từ GG đến đỉnh).
- Bán kính đường tròn nội tiếp: r=GMr = GM (khoảng cách từ GG đến cạnh BCBC, vì AM⊥BCAM \perp BC tại MM).

Theo tính chất trọng tâm, GG nằm trên trung tuyến AMAM với
GA=23AM,GM=13AM.GA = \frac{2}{3}AM, \qquad GM = \frac{1}{3}AM.

Suy ra
r=GM=13AM=12⋅23AM=12GA=12R.r = GM = \frac{1}{3}AM = \frac{1}{2}\cdot \frac{2}{3}AM = \frac{1}{2}GA = \frac{1}{2}R.

Vậy bán kính đường tròn nội tiếp bằng một nửa bán kính đường tròn ngoại tiếp.

Đặt BC=aBC = a. Trong tam giác đều cạnh aa, trung tuyến AMAM cũng là đường cao nên
AM=AB2−BM2=a2−(a2)2=3a24=32a.AM = \sqrt{AB^2 - BM^2} = \sqrt{a^2 - \left(\frac{a}{2}\right)^2} = \sqrt{\frac{3a^2}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}a.

Do đó
r=13AM=13⋅32a=36a=36BC(đpcm).r = \frac{1}{3}AM = \frac{1}{3}\cdot \frac{\sqrt{3}}{2}a = \frac{\sqrt{3}}{6}a = \frac{\sqrt{3}}{6}BC \quad (\text{đpcm}).

(Kiểm tra: R=23AM=33aR = \dfrac{2}{3}AM = \dfrac{\sqrt{3}}{3}a, nên 12R=36a=r\dfrac{1}{2}R = \dfrac{\sqrt{3}}{6}a = r, phù hợp.)

Đáp số

đpcmđpcm (r=12R=36BCr = \dfrac{1}{2}R = \dfrac{\sqrt{3}}{6}BC)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.