Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Thực hành trang 75 SGK Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Vẽ đường tròn nội tiếp của tam giác ABCABC bằng thước kẻ và compa theo các bước sau:

– Vẽ tia phân giác góc BB như sau: Dùng compa vẽ một cung tròn tâm BB cắt hai cạnh BCBC, BABA lần lượt tại XX và YY. Vẽ hai cung tròn tâm XX, YY có cùng bán kính, hai cung này cắt nhau tại một điểm ZZ khác BB. Kẻ tia BZBZ ta được tia phân giác góc BB.

– Tương tự, vẽ tia phân giác góc CC, cắt tia BZBZ tại II.

Lời giải

Phân tích. Đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC là đường tròn tiếp xúc với cả ba cạnh của tam giác, có tâm là giao điểm II của ba đường phân giác trong và bán kính bằng khoảng cách từ II đến mỗi cạnh. Vì ba đường phân giác cùng đi qua một điểm nên chỉ cần dựng hai tia phân giác (của góc BB và góc CC) là đã xác định được tâm II.

Các bước vẽ.

a) *Vẽ tia phân giác góc BB.*
- Dùng compa, vẽ một cung tròn tâm BB (bán kính tùy ý) cắt cạnh BCBC tại XX và cắt cạnh BABA tại YY. Khi đó BX=BYBX = BY.
- Vẽ hai cung tròn có cùng bán kính: một cung tâm XX và một cung tâm YY; hai cung này cắt nhau tại điểm ZZ khác BB. Khi đó XZ=YZXZ = YZ.
- Kẻ tia BZBZ, ta được tia phân giác của góc BB.

*Giải thích:* Hai tam giác BXZBXZ và BYZBYZ có BX=BYBX = BY, XZ=YZXZ = YZ và cạnh BZBZ chung nên △BXZ=△BYZ\triangle BXZ = \triangle BYZ (c.c.c). Suy ra XBZ^=YBZ^\widehat{XBZ} = \widehat{YBZ}, tức BZBZ là tia phân giác của góc ABC^\widehat{ABC}.

b) *Vẽ tia phân giác góc CC.*
- Làm tương tự với đỉnh CC ta được tia phân giác của góc CC. Tia này cắt tia BZBZ tại điểm II.

Vì II là giao điểm của hai tia phân giác trong góc BB và góc CC nên II là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC (ba đường phân giác trong đồng quy tại II). Do II nằm trên cả hai tia phân giác nên II cách đều cả ba cạnh ABAB, BCBC, CACA.

c) *Xác định bán kính và vẽ đường tròn nội tiếp.*
- Từ II, kẻ đoạn vuông góc IHIH xuống cạnh BCBC (H∈BCH \in BC) bằng thước và compa (dựng đường vuông góc hạ từ II xuống BCBC). Độ dài IH=rIH = r chính là khoảng cách từ II đến cạnh BCBC.
- Vẽ đường tròn tâm II, bán kính r=IHr = IH.

Vì II cách đều ba cạnh nên đường tròn tâm II bán kính r=IHr = IH tiếp xúc với cả ba cạnh ABAB, BCBC, CACA. Đó chính là đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC cần vẽ. (đpcm)

Đáp số

đpcmđpcmĐường tròn tâm II (giao hai tia phân giác), bán kính r=IHr = IH với IH⊥BCIH \perp BC

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.