Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.26 trang 109 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương X   Đã kiểm chéo

Đề bài

Các hình dưới đây (H.10.37) được tạo thành từ các nửa hình cầu, hình trụ và hình nón (có cùng bán kính đáy). Tính thể tích của các hình đó theo kích thước đã cho.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 109 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.37 gồm ba hình:
- a) Hình trụ có đường kính đáy 8 cm và chiều cao 6 cm, phía trên gắn một nửa hình cầu bán kính 4 cm.
- b) Hình nón có đường kính đáy 4 cm (bán kính 2 cm) và chiều cao 10 cm, phía trên gắn một nửa hình cầu bán kính 2 cm.
- c) Từ trên xuống: một nửa hình cầu cao 1 cm, tiếp đến hình trụ cao 5 cm, dưới cùng là hình nón cao 5 cm; các phần có cùng bán kính đáy (bán kính 1 cm).

Lời giải

Công thức sử dụng (cùng bán kính đáy rr):
- Hình trụ: Vtrụ=πr2hV_{trụ}=\pi r^2 h
- Hình nón: Vnoˊn=13πr2hV_{nón}=\dfrac{1}{3}\pi r^2 h
- Nửa hình cầu: Vnửaca^ˋu=12⋅43πr3=23πr3V_{nửa cầu}=\dfrac{1}{2}\cdot\dfrac{4}{3}\pi r^3=\dfrac{2}{3}\pi r^3

a) Hình trụ có bán kính đáy r=82=4r=\dfrac{8}{2}=4 cm, chiều cao h=6h=6 cm; nửa hình cầu có bán kính r=4r=4 cm.

Thể tích hình trụ:
Vtrụ=π⋅42⋅6=96π (cm3).V_{trụ}=\pi\cdot 4^2\cdot 6=96\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích nửa hình cầu:
Vnửaca^ˋu=23π⋅43=1283π (cm3).V_{nửa cầu}=\dfrac{2}{3}\pi\cdot 4^3=\dfrac{128}{3}\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích hình:
V=96π+1283π=288+1283π=4163π≈435,6 (cm3).V=96\pi+\dfrac{128}{3}\pi=\dfrac{288+128}{3}\pi=\dfrac{416}{3}\pi\approx 435{,}6\ (\text{cm}^3).

b) Hình nón có bán kính đáy r=42=2r=\dfrac{4}{2}=2 cm, chiều cao h=10h=10 cm; nửa hình cầu có bán kính r=2r=2 cm.

Thể tích hình nón:
Vnoˊn=13π⋅22⋅10=403π (cm3).V_{nón}=\dfrac{1}{3}\pi\cdot 2^2\cdot 10=\dfrac{40}{3}\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích nửa hình cầu:
Vnửaca^ˋu=23π⋅23=163π (cm3).V_{nửa cầu}=\dfrac{2}{3}\pi\cdot 2^3=\dfrac{16}{3}\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích hình:
V=403π+163π=563π≈58,6 (cm3).V=\dfrac{40}{3}\pi+\dfrac{16}{3}\pi=\dfrac{56}{3}\pi\approx 58{,}6\ (\text{cm}^3).

c) Các phần có cùng bán kính đáy r=1r=1 cm. Nửa hình cầu cao 11 cm nên bán kính bằng 11 cm (đúng); hình trụ cao 55 cm; hình nón cao 55 cm.

Thể tích nửa hình cầu:
Vnửaca^ˋu=23π⋅13=23π (cm3).V_{nửa cầu}=\dfrac{2}{3}\pi\cdot 1^3=\dfrac{2}{3}\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích hình trụ:
Vtrụ=π⋅12⋅5=5π (cm3).V_{trụ}=\pi\cdot 1^2\cdot 5=5\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích hình nón:
Vnoˊn=13π⋅12⋅5=53π (cm3).V_{nón}=\dfrac{1}{3}\pi\cdot 1^2\cdot 5=\dfrac{5}{3}\pi\ (\text{cm}^3).
Thể tích hình:
V=23π+5π+53π=2+15+53π=223π≈23,0 (cm3).V=\dfrac{2}{3}\pi+5\pi+\dfrac{5}{3}\pi=\dfrac{2+15+5}{3}\pi=\dfrac{22}{3}\pi\approx 23{,}0\ (\text{cm}^3).

Đáp số

V=4163π≈435,6V=\dfrac{416}{3}\pi\approx 435,6 cm³V=563π≈58,6V=\dfrac{56}{3}\pi\approx 58,6 cm³V=223π≈23,0V=\dfrac{22}{3}\pi\approx 23,0 cm³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.