Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.27 trang 109 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương X   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' cạnh aa. Tính thể tích của hình nón có đỉnh là tâm OO của hình vuông ABCDABCD và đáy là hình tròn tiếp xúc với các cạnh của hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D' (H.10.38).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 109 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.38: hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' cạnh aa, mặt trên ABCDABCD có tâm OO; hình nón đỉnh OO, đáy là đường tròn nội tiếp mặt vuông A′B′C′D′A'B'C'D' (bán kính a/2a/2), chiều cao bằng cạnh aa.

Lời giải

Phân tích. Hình nón có:

- Đỉnh là tâm OO của hình vuông ABCDABCD (mặt trên của hình lập phương).
- Đáy là hình tròn tiếp xúc với các cạnh (tức là nội tiếp) hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D' (mặt dưới).

Bán kính đáy. Đường tròn nội tiếp hình vuông cạnh aa có bán kính bằng nửa cạnh:
r=a2.r = \frac{a}{2}.

Chiều cao. Đỉnh OO nằm trên mặt ABCDABCD, tâm đáy nằm trên mặt A′B′C′D′A'B'C'D'; hai mặt này là hai mặt đối diện của hình lập phương nên cách nhau đúng bằng cạnh. Vậy chiều cao hình nón là:
h=a.h = a.

Thể tích. Áp dụng công thức thể tích hình nón:
V=13πr2h=13π(a2)2⋅a=13π⋅a24⋅a=πa312.V = \frac{1}{3}\pi r^2 h = \frac{1}{3}\pi \left(\frac{a}{2}\right)^2 \cdot a = \frac{1}{3}\pi \cdot \frac{a^2}{4}\cdot a = \frac{\pi a^3}{12}.

Kiểm tra lại: r=a2, h=a⇒V=13π⋅a24⋅a=πa312r=\dfrac{a}{2},\ h=a \Rightarrow V=\dfrac{1}{3}\pi\cdot\dfrac{a^2}{4}\cdot a=\dfrac{\pi a^3}{12} (đơn vị thể tích). Kết quả hợp lí.

Đáp số

V=πa312V = \dfrac{\pi a^3}{12}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.