Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 1 trang 114 SGK Toán 9

Thực hành   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng phần mềm GeoGebra thực hiện các yêu cầu sau:
Giải các phương trình sau:

a) x2−4x+10=0x^2 - 4x + 10 = 0;

b) x+9x−1=7x + \dfrac{9}{x-1} = 7;

c) x2−2(3−1)x−23=0x^2 - 2\left(\sqrt{3} - 1\right)x - 2\sqrt{3} = 0;

d) x+1x−1−x−1x+1=4x2−1\dfrac{x+1}{x-1} - \dfrac{x-1}{x+1} = \dfrac{4}{x^2-1}.

Lời giải

a) x2−4x+10=0x^2 - 4x + 10 = 0

Ta có a=1, b=−4, c=10a = 1,\ b = -4,\ c = 10.

Δ=b2−4ac=(−4)2−4⋅1⋅10=16−40=−24<0.\Delta = b^2 - 4ac = (-4)^2 - 4\cdot 1\cdot 10 = 16 - 40 = -24 < 0.

Vì Δ<0\Delta < 0 nên phương trình vô nghiệm.

b) x+9x−1=7x + \dfrac{9}{x-1} = 7

Điều kiện xác định: x≠1x \neq 1.

Quy đồng mẫu rồi khử mẫu (nhân hai vế với x−1x-1):

x(x−1)+9=7(x−1)x(x-1) + 9 = 7(x-1)

x2−x+9=7x−7x^2 - x + 9 = 7x - 7

x2−8x+16=0x^2 - 8x + 16 = 0

(x−4)2=0(x-4)^2 = 0

x=4.x = 4.

Giá trị x=4x = 4 thỏa mãn điều kiện x≠1x \neq 1.

Vậy phương trình có nghiệm x=4x = 4.

c) x2−2(3−1)x−23=0x^2 - 2\left(\sqrt{3}-1\right)x - 2\sqrt{3} = 0

Ta có a=1, b=−2(3−1), c=−23a = 1,\ b = -2\left(\sqrt{3}-1\right),\ c = -2\sqrt{3}.

Δ=b2−4ac=4(3−1)2−4⋅1⋅(−23)\Delta = b^2 - 4ac = 4\left(\sqrt{3}-1\right)^2 - 4\cdot 1\cdot\left(-2\sqrt{3}\right)

=4(3−23+1)+83=16−83+83=16>0.= 4\left(3 - 2\sqrt{3} + 1\right) + 8\sqrt{3} = 16 - 8\sqrt{3} + 8\sqrt{3} = 16 > 0.

Vì Δ>0\Delta > 0 nên phương trình có hai nghiệm phân biệt. Ta có Δ=4\sqrt{\Delta} = 4:

x1=−b+Δ2a=2(3−1)+42=(3−1)+2=3+1,x_1 = \dfrac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a} = \dfrac{2\left(\sqrt{3}-1\right) + 4}{2} = \left(\sqrt{3}-1\right) + 2 = \sqrt{3} + 1,

x2=−b−Δ2a=2(3−1)−42=(3−1)−2=3−3.x_2 = \dfrac{-b - \sqrt{\Delta}}{2a} = \dfrac{2\left(\sqrt{3}-1\right) - 4}{2} = \left(\sqrt{3}-1\right) - 2 = \sqrt{3} - 3.

*Kiểm tra bằng định lí Viète:* x1+x2=23−2=2(3−1)x_1 + x_2 = 2\sqrt{3} - 2 = 2\left(\sqrt{3}-1\right) và x1⋅x2=(3+1)(3−3)=−23x_1\cdot x_2 = \left(\sqrt{3}+1\right)\left(\sqrt{3}-3\right) = -2\sqrt{3} (đúng).

Vậy phương trình có hai nghiệm x=3+1x = \sqrt{3} + 1 và x=3−3x = \sqrt{3} - 3.

d) x+1x−1−x−1x+1=4x2−1\dfrac{x+1}{x-1} - \dfrac{x-1}{x+1} = \dfrac{4}{x^2-1}

Điều kiện xác định: x≠1x \neq 1 và x≠−1x \neq -1.

Vì x2−1=(x−1)(x+1)x^2 - 1 = (x-1)(x+1) nên quy đồng vế trái:

(x+1)2−(x−1)2(x−1)(x+1)=4(x−1)(x+1).\dfrac{(x+1)^2 - (x-1)^2}{(x-1)(x+1)} = \dfrac{4}{(x-1)(x+1)}.

Tử số vế trái: (x+1)2−(x−1)2=(x2+2x+1)−(x2−2x+1)=4x.(x+1)^2 - (x-1)^2 = \left(x^2 + 2x + 1\right) - \left(x^2 - 2x + 1\right) = 4x.

Do đó: 4x(x−1)(x+1)=4(x−1)(x+1).\dfrac{4x}{(x-1)(x+1)} = \dfrac{4}{(x-1)(x+1)}.

Khử mẫu chung ta được 4x=44x = 4, suy ra x=1x = 1.

Giá trị x=1x = 1 không thỏa mãn điều kiện xác định nên bị loại.

Vậy phương trình vô nghiệm.

Đáp số

Vô nghiệmx = 4x = √3 + 1 hoặc x = √3 − 3Vô nghiệm (loại x = 1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.