Giải Câu hỏi trang 126 SGK Toán 9
Đề bài
Giải thích kết luận của Mendel bằng xác suất.
Gọi là kiểu gene của một cây đậu trong đời lai F2.
a) Giả thiết rằng khả năng , nhận các giá trị A, a là như nhau. Các giá trị có thể có của được cho trong Bảng T.4. Hãy liệt kê kiểu gene có thể có của một cây đậu trong đời lai F2. Bốn phương án tổ hợp trong Bảng T.4 có đồng khả năng hay không?
b) Tính xác suất của các sự kiện "Cây đậu trong đời lai F2 có kiểu gene AA", "Cây đậu trong đời lai F2 có kiểu gene aa"; "Cây đậu trong đời lai F2 có hoa màu đỏ"; "Cây đậu trong đời lai F2 có hoa màu trắng".
c) So sánh các xác suất tính được với các kết luận của Mendel về tỉ lệ kiểu gene, kiểu hình trong đời lai F2 khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản.
Bảng T.4. Các phương án tổ hợp (hàng x, cột y):
| x \ y | A | a |
|---|---|---|
| A | AA | aA |
| a | Aa | aa |
Lời giải
a) Các kiểu gene có thể có và tính đồng khả năng
Kiểu gene của cây đậu là , trong đó mỗi vị trí , nhận một trong hai giá trị hoặc . Dựa vào Bảng T.4, bốn phương án tổ hợp là:
Vì và cùng là một kiểu gene (chứa một và một ), nên các kiểu gene có thể có của một cây đậu trong đời lai F2 là:
Theo giả thiết, khả năng nhận giá trị hay là như nhau, khả năng nhận giá trị hay cũng như nhau, và hai vị trí , được chọn độc lập. Do đó mỗi ô trong Bảng T.4 xuất hiện với cùng một khả năng. Vậy bốn phương án tổ hợp là đồng khả năng, mỗi phương án có khả năng xảy ra như nhau.
b) Tính xác suất các sự kiện
Vì bốn phương án là đồng khả năng nên số kết quả có thể là , mỗi kết quả có xác suất .
- Sự kiện "Cây đậu F2 có kiểu gene ": chỉ có kết quả thuận lợi là , nên
- Sự kiện "Cây đậu F2 có kiểu gene ": chỉ có kết quả thuận lợi là , nên
- Sự kiện "Cây đậu F2 có hoa màu đỏ": gene là gene trội nên cây có hoa đỏ khi kiểu gene chứa ít nhất một , tức là các kết quả ( kết quả thuận lợi), nên
- Sự kiện "Cây đậu F2 có hoa màu trắng": cây có hoa trắng khi kiểu gene là ( kết quả thuận lợi), nên
c) So sánh với kết luận của Mendel
Từ câu b), xét theo kiểu gene ta có:
trong đó .
Xét theo kiểu hình:
Các tỉ lệ này trùng khớp với kết luận của Mendel: khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì đời lai F2 có tỉ lệ kiểu gene và tỉ lệ kiểu hình (trội : lặn) là . Như vậy, lí thuyết xác suất giải thích được các kết luận thực nghiệm của Mendel.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.