Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 8 trang 128 SGK Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai bến AA và BB trên một dòng sông cách nhau 36 km. Một ca nô xuôi dòng từ bến AA đến bến BB, rồi sau đó ngược dòng từ bến BB về bến AA hết thời gian bằng thời gian nó đi quãng đường 75 km khi nước yên lặng. Tính vận tốc thực của ca nô (tức là vận tốc của ca nô khi nước yên lặng), biết rằng vận tốc dòng nước là 3 km/h.

Lời giải

Gọi vận tốc thực của ca nô (vận tốc khi nước yên lặng) là xx (km/h), điều kiện x>3x > 3.

Vì vận tốc dòng nước là 33 km/h nên:
- Vận tốc ca nô khi xuôi dòng là x+3x + 3 (km/h).
- Vận tốc ca nô khi ngược dòng là x−3x - 3 (km/h).

Thời gian ca nô xuôi dòng từ AA đến BB là 36x+3\dfrac{36}{x+3} (giờ).

Thời gian ca nô ngược dòng từ BB về AA là 36x−3\dfrac{36}{x-3} (giờ).

Thời gian ca nô đi quãng đường 7575 km khi nước yên lặng là 75x\dfrac{75}{x} (giờ).

Theo đề bài, tổng thời gian xuôi dòng và ngược dòng bằng thời gian đi 7575 km khi nước yên lặng, nên ta có phương trình:

36x+3+36x−3=75x\frac{36}{x+3} + \frac{36}{x-3} = \frac{75}{x}

Quy đồng vế trái:

36(x−3)+36(x+3)(x+3)(x−3)=75x\frac{36(x-3) + 36(x+3)}{(x+3)(x-3)} = \frac{75}{x}

72xx2−9=75x\frac{72x}{x^2 - 9} = \frac{75}{x}

Nhân chéo (với x≠0x \neq 0 và x2−9≠0x^2 - 9 \neq 0):

72x⋅x=75(x2−9)72x \cdot x = 75(x^2 - 9)

72x2=75x2−67572x^2 = 75x^2 - 675

3x2=6753x^2 = 675

x2=225x^2 = 225

x=15 (vì x>3, loại x=−15).x = 15 \ (\text{vì } x > 3, \text{ loại } x = -15).

Giá trị x=15x = 15 thỏa mãn điều kiện x>3x > 3.

Kiểm tra lại: Với x=15x = 15 km/h:
- Thời gian xuôi dòng: 3615+3=3618=2\dfrac{36}{15+3} = \dfrac{36}{18} = 2 (giờ).
- Thời gian ngược dòng: 3615−3=3612=3\dfrac{36}{15-3} = \dfrac{36}{12} = 3 (giờ).
- Tổng thời gian: 2+3=52 + 3 = 5 (giờ).
- Thời gian đi 7575 km khi nước yên lặng: 7515=5\dfrac{75}{15} = 5 (giờ).

Hai thời gian bằng nhau (5=55 = 5), vậy đáp số đúng.

Vậy vận tốc thực của ca nô là 1515 km/h.

Đáp số

15 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.