Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 42 SGK Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy dùng đồ thị (v – t) vẽ ở Hình 9.4 để:

a) Mô tả chuyển động;

b) Tính độ dịch chuyển trong 4 giây đầu, 2 giây tiếp theo và 3 giây cuối;

c) Tính gia tốc của chuyển động trong 4 giây đầu;

d) Tính gia tốc của chuyển động từ giây thứ 4 đến giây thứ 6.

Kiểm tra kết quả của câu b và câu c bằng cách dùng công thức.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 42 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị vận tốc – thời gian (v – t): trục tung v (m/s) chia vạch 2, 4, 6, 8; trục hoành t (s) chia vạch từ 1 đến 9, mỗi ô ứng với 1 s. Đường biểu diễn xuất phát từ điểm (0 s; 8 m/s), là đoạn thẳng dốc xuống đều, cắt trục hoành tại điểm (4 s; 0 m/s) rồi tiếp tục đi xuống đến điểm (6 s; −4 m/s). Từ (6 s; −4 m/s) đường biểu diễn nằm ngang, vận tốc giữ không đổi v = −4 m/s cho đến t = 9 s.

Lời giải

a) Mô tả chuyển động

Căn cứ đồ thị (v−t)(v-t):

- Từ t=0t=0 đến t=4 st=4\,\text{s}: vận tốc dương và giảm đều từ 8 m/s8\,\text{m/s} về 00. Vật chuyển động thẳng chậm dần đều theo chiều dương.
- Từ t=4 st=4\,\text{s} đến t=6 st=6\,\text{s}: vận tốc đổi dấu, có giá trị âm và độ lớn tăng đều từ 00 đến 4 m/s4\,\text{m/s}. Vật đổi chiều chuyển động và chuyển động thẳng nhanh dần đều theo chiều âm.
- Từ t=6 st=6\,\text{s} đến t=9 st=9\,\text{s}: vận tốc không đổi v=−4 m/sv=-4\,\text{m/s}. Vật chuyển động thẳng đều theo chiều âm.

b) Độ dịch chuyển (bằng diện tích đại số giới hạn bởi đồ thị và trục tt)

- *4 giây đầu* (0→4 s0\to4\,\text{s}): tam giác phía trên trục
d1=12⋅4⋅8=16 m.d_1=\frac{1}{2}\cdot 4\cdot 8=16\,\text{m}.
- *2 giây tiếp theo* (4→6 s4\to6\,\text{s}): tam giác phía dưới trục
d2=12⋅2⋅(−4)=−4 m.d_2=\frac{1}{2}\cdot 2\cdot(-4)=-4\,\text{m}.
- *3 giây cuối* (6→9 s6\to9\,\text{s}): hình chữ nhật phía dưới trục
d3=(−4)⋅3=−12 m.d_3=(-4)\cdot 3=-12\,\text{m}.

c) Gia tốc trong 4 giây đầu
a1=v−v0t=0−84−0=−2 m/s2.a_1=\frac{v-v_0}{t}=\frac{0-8}{4-0}=-2\,\text{m/s}^2.

d) Gia tốc từ giây thứ 4 đến giây thứ 6
a2=v−v0t=−4−06−4=−2 m/s2.a_2=\frac{v-v_0}{t}=\frac{-4-0}{6-4}=-2\,\text{m/s}^2.

Kiểm tra lại câu b và câu c bằng công thức

*Câu c:* công thức a=v−v0Δt=0−84=−2 m/s2a=\dfrac{v-v_0}{\Delta t}=\dfrac{0-8}{4}=-2\,\text{m/s}^2 — đúng với kết quả đọc từ đồ thị.

*Câu b:* dùng d=v0t+12at2d=v_0t+\dfrac{1}{2}at^2.

- 4 giây đầu (v0=8 m/s; a=−2 m/s2v_0=8\,\text{m/s};\,a=-2\,\text{m/s}^2):
d1=8⋅4+12(−2)⋅42=32−16=16 m.d_1=8\cdot4+\frac{1}{2}(-2)\cdot4^2=32-16=16\,\text{m}.
- 2 giây tiếp theo (lúc t=4 st=4\,\text{s} có v0=0; a=−2 m/s2v_0=0;\,a=-2\,\text{m/s}^2):
d2=0⋅2+12(−2)⋅22=−4 m.d_2=0\cdot2+\frac{1}{2}(-2)\cdot2^2=-4\,\text{m}.
- 3 giây cuối (v=−4 m/sv=-4\,\text{m/s} không đổi):
d3=v⋅t=(−4)⋅3=−12 m.d_3=v\cdot t=(-4)\cdot3=-12\,\text{m}.

Các kết quả trùng khớp với cách tính bằng diện tích ở câu b.

Đáp số

a) 0–4 s: chậm dần đều (chiều dương); 4–6 s: đổi chiều, nhanh dần đều (chiều âm); 6–9 s: thẳng đều (chiều âm)b) d₁ = 16 m; d₂ = −4 m; d₃ = −12 mc) a₁ = −2 m/s²d) a₂ = −2 m/s²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.