Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Hoạt động trang 44 SGK Vật lí 10

Bài 10. Sự rơi tự do   Đã kiểm

Đề bài

Các thí nghiệm (TN) sau đây sẽ giúp chúng ta kiểm tra dự đoán của mình về sự rơi của các vật từ cùng độ cao trong không khí.

TN 1: Thả rơi một viên bi và một chiếc lá.

TN 2: Thả hai tờ giấy giống nhau, nhưng một tờ được vo tròn, một tờ để nguyên.

TN 3: Thả rơi hai viên bi có cùng kích thước, một bằng sắt và một bằng thuỷ tinh.

Từ những thí nghiệm trên, rút ra nhận xét về sự rơi trong không khí.

Lời giải

## Nhận xét từ các thí nghiệm về sự rơi trong không khí

TN 1: Thả rơi một viên bi và một chiếc lá

Thả từ cùng một độ cao, viên bi rơi nhanh và chạm đất trước, còn chiếc lá rơi chậm, bay là là rồi mới rơi xuống.

*Nhận xét:* Viên bi và chiếc lá khác nhau cả về khối lượng lẫn hình dạng (diện tích bề mặt), nên chỉ từ thí nghiệm này chưa thể kết luận yếu tố nào quyết định sự rơi nhanh hay chậm.

TN 2: Thả hai tờ giấy giống nhau — một tờ vo tròn, một tờ để phẳng

Hai tờ giấy có cùng khối lượng (vì giống hệt nhau), chỉ khác nhau về hình dạng. Kết quả: tờ vo tròn rơi nhanh hơn, tờ để phẳng rơi chậm hơn.

*Nhận xét:* Hai vật cùng khối lượng mà rơi nhanh, chậm khác nhau chứng tỏ lực cản của không khí đã ảnh hưởng đến sự rơi; lực cản này phụ thuộc vào hình dạng và diện tích mặt cản của vật.

TN 3: Thả hai viên bi cùng kích thước — một bằng sắt, một bằng thuỷ tinh

Hai viên bi có cùng kích thước, cùng hình dạng nhưng khác khối lượng (bi sắt nặng hơn bi thuỷ tinh). Kết quả: hai viên bi rơi gần như đồng thời, chạm đất gần như cùng một lúc.

*Nhận xét:* Khi hình dạng như nhau và lực cản của không khí nhỏ không đáng kể so với trọng lực, thì vật nặng và vật nhẹ rơi gần như nhau, không phụ thuộc vào khối lượng.

---

## Kết luận chung về sự rơi trong không khí

- Trong không khí, không phải lúc nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ. Nguyên nhân khiến các vật rơi nhanh, chậm khác nhau chủ yếu là do lực cản của không khí (phụ thuộc hình dạng, diện tích bề mặt), chứ không phải do khối lượng.
- Khi lực cản của không khí rất nhỏ so với trọng lực (hoặc có thể bỏ qua), mọi vật đều rơi nhanh như nhau, bất kể khối lượng.
- Sự rơi của vật chỉ dưới tác dụng của trọng lực, bỏ qua lực cản của không khí, được gọi là sự rơi tự do.

Đáp số

TN 1: Viên bi rơi nhanh hơn chiếc lá — nhưng hai vật khác nhau cả khối lượng lẫn hình dạng nên chưa cô lập được yếu tố quyết định.TN 2: Tờ giấy vo tròn rơi nhanh hơn tờ giấy phẳng — cùng khối lượng, khác hình dạng, chứng tỏ lực cản không khí (phụ thuộc hình dạng) ảnh hưởng đến sự rơi.TN 3: Hai viên bi cùng kích thước, khác khối lượng rơi gần như đồng thời — vì lực cản không khí nhỏ không đáng kể so với trọng lực.Kết luận: Trong không khí, lực cản không khí quyết định sự rơi nhanh/chậm; khi lực cản không đáng kể thì mọi vật rơi như nhau — đó là sự rơi tự do.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.